Auteur: Jan-Willem Nijkamp    Datum: 04-02-2026

AI de moeder aller disruptors

Disruptor

Volgens AI is een disruptor een persoon, bedrijf of technologie die een bestaande markt, industrie of proces ingrijpend verandert door conventies te doorbreken, vaak via innovatie. Disruptors verstoren de gevestigde orde, veranderen marktverhoudingen en zorgen voor een snelle opkomst van nieuwe businessmodellen. Welnu, de afgelopen week ondervonden de beurzen de verwoestende werking van de AI-revolutie. Vorige week werd de software-industrie wereldwijd een kopje kleiner gemaakt. Gisteren kregen dataleveranciers een oor wassing na de lancering van een nieuwe juridische AI-toepassing door Anthropic.

AI een hype?

AI een hype? Slaap zacht. Sinds de herfst van 2022 woedt er een ware AI-storm over de beurzen. Aanvankelijk ging alle aandacht uit naar de bouwers van datacenters, de hyperscalers, en de leveranciers van voornamelijk geavanceerde chips. Later verschoof de aandacht naar de verschaffers van eenvoudige geheugenchips en de noodzakelijke voorzieningen zoals elektriciteit, water en beschikbare grond.

Overal merkbaar

Sinds kort zijn echter de gevolgen van de adoptie van de technologie overal merkbaar. Volgens het US Census Bureau is het percentage bedrijven in de VS dat AI in zijn bedrijfsactiviteiten toepast gestegen van 10 naar 17,6 procent. Volgens de Ramp AI Index van Fintech Ramp gebruiken echter al 46,6 procent van de bedrijven AI om hun productiviteit te verhogen. Het blijkt inmiddels uit de gerapporteerde winstmarges. Analisten verbaasden zich lange tijd over de alsmaar stijgende winstmarges van bedrijven ondanks de invloed van de importheffingen. Volgens Factset bedroeg de gemiddelde winstmarge in het vierde kwartaal 13,2 procent, een record. De invloed van AI.

Hardware flies, software dies

Vorige week werden gerenommeerde softwareproducenten als Microsoft, Salesforce en SAP op de beurs geslacht. Het gemiddelde softwarebedrijf is het afgelopen jaar reeds 20 procent van zijn waarde kwijtgeraakt. De sector bevindt zich in een bearmarket. Ondertussen gaat hardware als een tierelier. Hardware- en chipfabrikanten zagen hun koersen het afgelopen jaar met gemiddeld 57 procent oplopen. “Hardware flies, software dies”. Ook dataleveranciers en reclamebureaus als Relx, Wolters Kluwer, Omnicom, WPP en Pearson daalden met dubbele cijfers.

Anthropic desastreus

Het schrijven van softwareprogramma’s wordt met behulp van AI zelfs voor digibeten een fluitje van een cent. Beleggers trokken hun conclusie. De koersen van Microsoft en SAP daalden navenant. De nieuwe toepassing van Anthropic bleek desastreus voor dataleveranciers. Advocaten en juristen kunnen hun contracten laten controleren, juridische antwoorden opstellen of geheimhoudingsverklaringen screenen. Voor een hele generatie witte boorden een serieuze bedreiging.

De economie groeit

De economie van de VS groeit enorm. Het BNP bleek het afgelopen kwartaal met 4,4 procent gegroeid en voor het huidige kwartaal wordt een groei van 4,2 procent verwacht. Weliswaar spelen hier ook andere – tijdelijke - factoren een rol, maar AI laat zijn invloed gelden. Ten eerste zijn daar de kolossale investeringen door Big Tech in datacenters en geavanceerde chips. Miljardeninvesteringen die veel in beweging zetten. Ten tweede is daar de invloed van AI op de winstmarges.

Arbeidsproductiviteit

In de VS is de arbeidsproductiviteit opgelopen naar 5,0 procent. Vergelijkbaar met de explosieve groei van de productiviteit in de jaren ’80 en ’90 als gevolg van de invoering van IT. Daar de huidige loonstijging in de VS rond de 3,0 procent ligt betekent dat een enorme boost voor de marges in het bedrijfsleven. Dreigende inflatie door de importheffingen? Valt erg mee. De inflatie zou het komende decennium wel eens positief kunnen verrassen. Wellicht stelt de oplopende arbeidsproductiviteit de Federal Reserve in staat het monetaire beleid verder te versoepelen.

De overige 493

De verwoestende werking van AI is net begonnen. Bedrijven die zich niet of niet tijdig aan de nieuwe situatie kunnen aanpassen dreigen overbodig te worden. Daar waar de adoptie van AI wel ingang heeft gevonden plukt men nu reeds de revenuen. Survival of the Fittest. Zie de koersvorming op de beurs.  De generaals van de AI-opmars – de Magnificent Seven – zongen de laatste tijd een toontje lager. Daarentegen neemt de winstgevendheid van de overige 493 soldaten (uit de S & P 500) toe.

Roaring Twenties

Niet van allemaal. Maar wel van de bedrijven die AI op enige wijze hebben geïntegreerd. Toen we net uit de coronaperiode kwamen sprak men wel van de komende Roaring Twenties. Een decennium van bovengemiddelde groei zou op ons liggen te wachten. Zou men dat toen goed gezien hebben? Het zou zomaar kunnen. Wat steeds duidelijker wordt is dat AI zich laat gelden als de Moeder aller disruptors. Voor sommige bedrijven en bedrijfstakken breken gouden tijden aan, voor anderen een ware overlevingsstrijd.