Auteur: Jan-Willem Nijkamp  Datum: 03-12-2025

De AI-revolutie laat niets heel

Chat GPT

Drie jaar geleden werd Chat GPT gelanceerd door OpenAI. Een vorm van generatieve kunstmatige intelligentie, die onder andere teksten kan schrijven en complexe vragen kan beantwoorden. De komst van generatieve AI verandert de wereld snel. Het is al moeilijk AI van echt te onderscheiden. Denk aan video’s en muziek op Instagram en Spotify. Steeds meer muziek is gemaakt door AI. Er is zelfs al een term voor: “AI-slop”.

AI-slop

AI-slop, kortweg slop, is een term voor media van lage kwaliteit, inclusief teksten en afbeeldingen, gemaakt met behulp van generatieve AI-technologie, gekenmerkt door een gebrek aan inspanning, logica of doelgerichtheid. Men kan er echter alles van vinden, maar dat doet eigenlijk niet langer ter zake. Net zomin als destijds de kritiek op de spectaculaire ontwikkeling van de vele spoorlijnen in de 19^e eeuw, of het aanleggen van glasvezelnetwerken door bedrijven als WorldCom in de jaren ’90 van de vorige eeuw.

Revolutie

De komst van AI bracht een revolutie op gang. De maatschappelijke en economische ontwrichting zal enorm zijn. De gevolgen van AI zijn overal merkbaar. AI maskeert in de VS een onderliggende zwakke economie. Zo duidt een index voor leidende indicatoren al jaren op een naderende recessie. Een dalende LEI heeft al sinds 1960 zonder uitzondering tot een recessie geleid. Deze keer opnieuw?

Booming economie

De economie van de VS groeit echter met 3,9 procent. De winsten van de 500 bedrijven uit de S & P groeiden het afgelopen kwartaal met ruim 13 procent, veel meer dan verwacht. De werkloosheid liep iets op, naar 4,4 procent. Nog steeds historisch laag. De consument blijft besteden. Op Black Friday werd er een record aan bestedingen neergezet. Naar verwachting zullen de bedrijven de komende twee jaar hun winstgroei zien accelereren naar 14 procent. Sinds de dot.com-periode hebben de bedrijven uit de VS niet zo’n sterke langdurige groei meegemaakt.

Hyperscalers

Kunnen deze enorme bedragen geïnvesteerd in AI ooit worden terugverdiend? Ter vergelijking, tijdens de beruchte spoorwegrevolutie in de 19^e eeuw bedroegen de investeringen in spoorlijnen 3,0 procent van het BNP. De investeringen in glasvezel in de jaren ’90 reikten nooit verder dan 1,4 procent van het BNP. En AI? Welnu, de investeringen in AI – hoe groots ook – bedragen tot op heden niet meer dan 0,8 procent van het BNP. Was de internetbubbel voornamelijk met schuld gefinancierd, nu is dat anders. Amazon, Alphabet, Meta, Microsoft en Oracle investeren dit jaar gezamenlijk 400 miljard dollar in AI. De hyperscalers financieren dat echter grotendeels uit hun bestaande cashflow. 

Schuldfinanciering

Zeker, er wordt ook geleend. Zo structureerde zakenbank Morgan Stanley een deal van 30 miljard dollar voor Meta, waarbij de schuld terecht komt in een zogenaamd Special Purpose Vehicle. Buiten de balans om. Morgan Stanley verwacht overigens dat er tegen 2028 voor 800 miljard dollar aan dergelijke deals zal zijn afgesloten. Private Credit en de obligatiemarkt worden nu dus ook in toenemende mate betrokken bij de AI-revolutie.

Levensduur

Een andere zorg vormt de levensduur van de kostbare GPU-chips. Er geldt doorgaans een afschrijvingstermijn van 4 tot 6 jaar. De afschrijvingstermijn maakt voor de winstgevendheid nogal wat uit. Volgens Nvidia werken zes jaar oude chips overigens nog prima. De huidige infrastructuur zal waarschijnlijk voor de langere duur zijn. Dat neemt niet weg dat AI steeds meer begint te lijken op een wapenwedloop. Big Tech gold in hun eigen segment altijd als een (bijna) monopolist. Daar komt nu een einde aan. Ze worden steeds meer elkaars concurrent. Waar hun marktaandeel voorheen altijd veilig leek bevechten ze nu elkaar. Gebruiken we over 5 jaar nog steeds smartphones? En Google search? Is Amazon dan nog steeds marktleider in e-commerce? En wat is de toekomst van Netflix wanneer iedereen zijn eigen video’s kan maken? Er zullen winnaars en verliezers zijn.  

Het decennium van de disruptie

Ondertussen hoeven beleggers zich echt geen zorgen te maken over Nvidia. De ongekroonde AI-koning liet fijntjes weten dat er tot eind 2026 voor maar liefst 500 miljard dollar aan bestellingen uitstaat aan Blackwell, Hopper en Ampere chips. Volgens Nvidia is de energievoorziening de enige bottleneck in de verdere groei. Er is nu al niet genoeg elektriciteit om alle datacenters te laten draaien. AI zal zich als een olievlek over de hele economie gaan verspreiden. De energiesector (elektriciteit, gas, olie, kerncentrales), bouwbedrijven (aanleg van datacenters), infrastructuur (voorzieningen om de datacenters te laten functioneren), grondstoffen en vooral, ruimte (anderen moeten plaats maken), allemaal nodig. Nu al beginnen bedrijven die AI in hun businessmodel toepassen de voordelen ervan te ondervinden. De nadelen zijn voor de non-believers. De ontwikkeling zal niet in een rechte lijn verlopen, maar de disruptie als gevolg van AI zal enorm zijn. De komende jaren ’30 worden waarschijnlijk het decennium van de disruptie.