Auteur: Jan-willem Nijkamp   Datum: 10-12-2024

De DAX heeft maling aan de Duitse malaise

Koop de VS

De VS maken 75 procent uit van de MSCI-Wereldindex. Steeds meer beleggingsgeld vindt zijn weg naar de Amerikaanse beurzen. “Koop de VS”, is het motto onder beleggers. Beleggers op zoek naar rendement lijken weinig alternatieven meer te hebben. De Amerikaanse economie stoomt maar door. Ondertussen lijkt Europa steeds verder in een economisch moeras weg te zakken. De Zwitserse zakenbank UBS verwacht dat Europese aandelen het komend jaar hooguit zijwaarts zullen bewegen. De stemming op ons continent is uiterst somber.

De DAX doet het ook goed

Is deze somberheid terecht? Niet helemaal. Natuurlijk, de S & P 500 en de Nasdaq breken het ene record na het andere. Maar vreemd genoeg doet de toonaangevende index van onze oosterburen dat ook. Zo brak de DAX-index recent door de 20.000 puntengrens. De index staat dit jaar al op een winst van ruim 21 procent. Sinds de Amerikaanse presidentsverkiezingen is de DAX zelfs met 7 procent opgelopen. Dat terwijl men juist in Duitsland zich ernstig zorgen maakt over de naderende importheffingen van de nieuwe president van de VS.

SAP het grootste technologiebedrijf

Sinds de verkiezingen lijkt de stemming er desondanks bij onze oosterburen goed in te zitten. Siemens Energy steeg in een maand met 35 procent, Rheinmetall met 32 procent, Zalando met 29 en Continental met 17 procent. SAP is inmiddels uitgegroeid tot het grootste bedrijf van de EU. Daarmee is het bedrijf groter dan bijvoorbeeld ASML.

Duitse economie piept en kraakt

Maar de Duitse economie piept en kraakt toch aan alle kanten? Over de afgelopen 7 jaar is de grootste economie van Europa met een schamele 1 procent gegroeid. Ter vergelijking, “zwakke broeder” Italië groeide sinds corona met 6 procent. Hoge energieprijzen, de grote afhankelijkheid van China en een kwakkelende auto-industrie hebben het wirtschaftswunder veranderd in de zieke man van Europa. En dan moeten de gevreesde importheffingen van Trump nog komen. Importheffingen van 10 procent die de export naar de VS met 13 procent zouden doen dalen. Niemand wil nadenken welke gevolgen nog hogere tarieven zouden hebben.

Donkere wolken

Trump is echter slechts een katalysator. Er pakken zich al langer donkere wolken boven Duitsland samen. De door Angela Merkel ingezette “energiewende” leidt al jaren tot hoge energiekosten. Het ambitieuze klimaatbeleid van de EU verhoogt deze nog meer. Het goedkope Russische gas werd vervangen door steenkool of duurdere LNG uit de VS. Duitsland profiteerde jarenlang van de snelgroeiende Chinese economie. Er werden vooral veel machines naar dat land geëxporteerd. Helaas voor Duitsland groeit China niet meer zo hard.

Chinese auto-industrie

Het grootste probleem lijkt echter de opkomst van de Chinese auto-industrie. Grote Duitse autoproducenten hebben de slag in elektrische auto’s gemist. Een golf van goedkope Chinese auto’s overspoelt Europa. Tien jaar geleden werden er nog 24 miljoen Chinese auto’s geproduceerd, waarvan er 300.000 naar het buitenland gingen. Nu worden er 30 miljoen gemaakt, waarvan er bijna 6 miljoen in het buitenland worden verkocht. De Chinese bedrijven hebben een duidelijke voorsprong als het gaat om de productie van accu’s. Het merendeel van de fabrieken voor auto-accu’s die in Europa worden gebouwd zijn ontworpen door de Chinezen.

Trump

Daar komt de verkiezing van Trump nog overheen. Ooit vroeg de Amerikaanse president aan bondskanselier Merkel waarom er zo weinig Amerikaanse auto’s door de straten van Berlijn reden. Welnu, zei Merkel “onze auto’s zijn veel beter”. Het was een schop tegen het zere been van The Donald. Hij zal het niet vergeten zijn. Volgens het Duitse Economische Instituut (IW) heeft zich met de herverkiezing van Trump een worstcase scenario voorgedaan. BMW, Mercedes en Volkswagen worden meer bedreigd dan ooit.

Ziekteverzuim

Daar komen nog de geringe productiviteit, de hoge loongroei en de verouderde infrastructuur bij. Lopend door de straten van een Duitse stad zie je nog videotheken en reisbureaus. Je kunt niet overal pinnen. Op stations groeien struiken uit de perrons en de Autobahn is ook niet meer wat het ooit was. De cao-salarissen zijn hoog en liggen ruim boven het EU-gemiddelde. Het ziekteverzuim is hoog. Zo constateerde Tesla in Berlin-Brandenburg dat in de maand september 200 van de 12000 werknemers  nog geen dag was komen werken. Dat moet je niet doen bij een Amerikaanse baas. Zeker niet bij die van Tesla. De Duitse regering is ondertussen onder de ellende bezweken. Er volgen in februari nieuwe verkiezingen.

De motor is kapot

De motor van de Europese economie hapert. En niet zo’n beetje ook. Het is niet slechts een conjunctuurdip. Er moet structureel het nodige veranderen. Wellicht gaat men in Duitsland afscheid nemen van het knellende begrotingsplafond, de Schwarze Null. De overheid zal in de economie moeten gaan investeren. En misschien moeten de Duitsers zich er bij neerleggen dat ze in de toekomst minder auto-industrie zullen hebben. De economie verandert. Er zal gemoderniseerd en gedigitaliseerd moeten worden. De grootste stijgers op de beurs wijzen de weg: SAP, Siemens Energy en Rheinmetall. Het maakt ook duidelijk dat een economie en een beurs van elkaar kunnen verschillen.