Auteur: Jan-Willem Nijkamp     Datum: 04-08-2026

De helpende hand van een Amerikaanse vriend

Een zeldzame interventie

Vorige week grepen de VS en Japan gezamenlijk in om de koers van de Japanse yen te steunen. Dergelijke gezamenlijke valuta-interventies zijn redelijk zeldzaam. De interventie was succesvol. De waarde van de yen steeg van 164 naar 156 tegen de dollar. Volgens de Amerikaanse autoriteiten was dit een vriendendienst. “Ze hebben een zwakke yen, hebben wat hulp nodig en wij zijn er altijd voor Japan”, aldus president Trump.

Of was het eigenbelang?

Een vriendschappelijke actie van de VS? Hmm…. het lijkt er meer op dat de VS met deze actie vooral zichzelf hebben geholpen. De yen bevindt zich al jaren op een glijdende schaal naar beneden. Zo deed de koers van de munt 15 jaar geleden nog 75 tegen de dollar. Nu dus maar liefst 55 procent lager. Een koers van 160 yen werd vaak genoemd als cruciaal voor de Japanse autoriteiten. Een ingreep op de valutamarkt werd niet langer uitgesloten.

Energie en voedsel worden duur

Natuurlijk, Japan is een sterk exportgericht land en een zwakke munt maakt je in het buitenland concurrerender. Denk met name aan auto’s en allerhande elektronica. Een zwakke yen heeft echter ook nadelen. Japan is namelijk ook een grote importeur van grondstoffen zoals energie en voedsel. Nu is de inflatie in Japan al enige tijd aan de hoge kant en stijgende energie- en voedselprijzen helpen dan niet. Een aantrekkende yen dempt de inflatie.

Welk belang heeft de VS?

Wat is echter het belang van de VS? Welnu, Japanse beleggers – pensioenfondsen, particulieren en de centrale bank – zijn de grootste buitenlands bezitters van US Treasuries. Het zou gaan om een bedrag van 1200 miljard dollar. Nu is – mede door de oplopende inflatie - de rente op Japanse staatsleningen al jaren aan het stijgen. Was de rente op 10-jaars staatsleningen in Japan zes jaar geleden nog nul procent, nu doet deze 2,82 procent.  Alleen dit jaar al is de rente gestegen met 0,77 procent.

Repatriëren

Met die steeds verder oplopende rente wordt de kans groter dat Japanse beleggers hun geld gaan repatriëren. Wanneer Japanse beleggers hun Amerikaanse staatsleningen gaan verkopen om in eigen land te gaan beleggen zou de rente in de VS fors oplopen. Nu is die rente in de VS al stijgende, maar een Japanse verkoopgolf zou rampzalig kunnen uitpakken. Vandaar het belang van de Amerikaanse autoriteiten om Japan een handje te helpen.

Grootste staatsschuld ter wereld

De yen wordt weer wat sterker, de inflatie blijft onder controle en de rente kan beheerst blijven. Zodoende wordt het gevaar dat Japanse beleggers hun Treasuries gaan verkopen afgewend. De zeer omvangrijke Japanse staatsschuld – 227 procent van het BNP – wordt vaak genoemd als een serieuze bedreiging voor de stabiliteit van de wereldwijde financiële markten. Daar valt echter wel het een en ander op af te dingen.

Financiële repressie

Japan voert al jaren een beleid van financiële repressie. De autoriteiten houden de rente bewust onder het inflatiepeil. Zo verdwijnt de staatsschuld als sneeuw voor de zon. De waarde van de yen laat men gecontroleerd zakken. Spaarrekeningen en obligaties leiden tot een verlies aan koopkracht. Beleggers worden aangezet tot beleggen in aandelen of harde assets. Vooral in het buitenland.  Het Japanse Staatspensioenfonds heeft 1900 miljard dollar onder beheer. Bijna de helft daarvan (900 miljard) is belegd in het buitenland. Voeg daar nog een buitenlandse reserve van 1300 miljard dollar van de centrale bank aan toe. Deze 2200 miljard dollar maken 50 procent uit van het BNP.

Een ordentelijke koersval

Mocht de financiering van de staatsschuld ooit problemen opleveren, dan kunnen deze buitenlandse bezittingen aangewend worden. De Japanse staatsschuld is groot, zeker. Maar het is voor 90 procent een binnenlandse schuld. Een dergelijke herallocatie van middelen zou echter wel voor de nodige turbulentie op de beurzen kunnen zorgen. Niet in het minst in de VS. Vandaar het belang van de VS om de koersval van de yen ordentelijk te laten verlopen. Daar willen ze hun Japanse vriend wel bij helpen.