Auteur: Jan-Willem Nijkamp Datum: 05-08-2026
Een gevallen wonderkind
Een plotse draai in de markt
De techsector was deze zomer uit de gratie. Beleggers verkochten hun AI-gerelateerde aandelen en ruilden deze in voor aandelen uit andere, meer defensieve sectoren. De tot dan toe enorm gestegen chipaandelen corrigeerden fors, terwijl de brede indices voornamelijk zijwaarts bewogen. Voor een stevige winstgroei hoefde men niet langer alleen maar in technologie te beleggen. Vorige week vond er echter een opmerkelijke draai plaats in de markt. Aan de daling van de chipsector kwam plots een einde, terwijl de achtergebleven hyperscalers de weg omhoog weer vonden.
Microsoft en Amazon verrassen
En niet zo’n beetje ook. Zo reageerden Microsoft en Amazon met heftige koerswinsten op meevallende cijfers. Het vertrouwen in AI was weer terug. De draai op de beurs was zo heftig dat het bijna tot de ondergang van een iconisch hedgefonds leidde. Het tot voor kort buitengewoon succesvolle fonds Situational Awareness kwam in zwaar vaarwater en moest uiteindelijk door een ander hedfefonds – Citadel – worden gered van de ondergang.
Geconcentreerde posities in AI
Situational Awareness had geconcentreerde posities in AI-gerelateerde infrastructuuraandelen in chips, datacenters en energie. Er werd veel met geleend geld belegd. Toen veel van die aandelen daalden kreeg het de margin calls om de oren. Brokers eisten extra onderpand. Dat dwong het fonds posities af te bouwen. Waar het fonds op zijn top in juli nog 45 miljard dollar onder beheer had is daar een maand later nog maar 10 miljard van over.
Wonderkind
Situational Awareness werd in 2024 opgericht door wonderkind Leopold Aschenbrenner. De in Duitsland geboren Aschenbrenner verliet High School op zijn 15e en studeerde op zijn 19e af op Columbia University. Nadien werkte hij onder meer voor crypto bedrijf FTX, samen met de inmiddels uit de gratie gevallen Sam Bankman-Fried. Later trad hij in dienst van OpenAI. In 2024 publiceerde hij een essay getiteld “situational awareness”, waarin hij zijn ideeën over de toekomst van AI uiteenzet.
Cultfiguur
Het essay slaat in als een bom. Het voorspelt een relatief snelle ontwikkeling richting kunstmatige intelligentie. Het stelt dat AI nog voor 2030 de meeste menselijke cognitieve taken kan uitvoeren, ook die van wetenschappers en technici. Een maand later haalt het fonds 225 miljoen dollar op bij beleggers. Aschenbrenner noemt het fonds Situational Awareness, naar zijn essay. In de twee er op volgende jaren boekt het fonds grote successen. In juni stond het fonds op een jaarwinst van 429 procent. De pas 24-jarige Aschenbrenner werd een cultfiguur.
Bekende namen in het fonds
Het fonds had sterk geconcentreerde belangen in de AI-infrastructuurketen. Bekende namen waren SanDisk, CoreWeave, IREN en Nebius. Daarnaast had het fonds grote shortposities in onder meer Nvidia, Broadcom, AMD, Oracle, TSMC, Micron en Intel. Het fonds maakte daarbij gebruik van een enorme hefboomwerking. Middels het gebruik van derivaten en het beleggen met geleend geld werd het rendement enorm opgepompt.
Margin calls
Aschenbrenner heeft blijkbaar nooit aan AI gevraagd hoe je een dergelijke portefeuille het beste kunt managen. Veel beleggers zijn nog steeds op zoek naar een manier om snel rijk te worden zonder daarvoor de nodige inspanningen te hoeven doen. Aschenbrenner was het uithangbord van een generatie die nog nooit een stevige crash heeft ondergaan. Het ging goed tot de markt draaide. Brokers verlangden meer onderpand. Margin calls volgden en uiteindelijk volgde gedwongen verkoop.
Geen verrassing
De toezichthouder – de Securities and Exchange Commission – was op de hoogte voordat de moeilijkheden van het fonds bij het grote publiek bekend werden. Net als een aantal vooraanstaande handelsfirma’s en banken op Wall Street. Men zag Situational Awareness regelrecht afsturen op de afgrond. Uiteindelijk kon het gerenommeerde hedgdefonds Citadel voor een forse discount de meeste posities van het fonds overnemen. De reddingsactie droeg mede bij aan de forse draai in de markt.
Huwelijk
Opvallend, sinds deze reddingsactie zijn de voormalige longposities weer aan het stijgen. De markt is even “schoongeveegd”. Situtional Awareness gaat verder met beleggingen in niet-beursgenoteerde bedrijven. Onder meer Anthropic. Aschenbrenner trad afgelopen weekeinde in het huwelijk met Avital Balwit. Zij is de chef staf van Dario Amodei, de CEO van, jawel, Anthropic.
L’histoire se repète
Er zijn nog steeds beleggers die denken snel en met weinig inspanning rijk te kunnen worden op de beurs. Zonder daarbij de noodzakelijke voorwaarden als diversificatie, liquiditeit en money management in acht te nemen. Een plotse draai in de markt zorgt steevast voor slachtoffers. Er zijn ongetwijfeld meer Leopold’s op de beurs. Die op ruwe en onaangename wijze van hun geld zullen worden gescheiden. Some things never change.