Auteur: Jan-willem Nijkamp  Datum: 12-08-2025

Nationale veiligheid is nu ook te koop

Nog eens 90 dagen uitstel

De VS en China besloten tot een wapenstilstand in hun handelsoorlog. De vandaag aflopende deadline wordt met nog eens 90 dagen verlengd om alsnog tot een overeenkomst te kunnen komen. De invoerrechten op Chinese producten blijft daarmee voorlopig staan op 30 procent. Het leidde tot opluchting op de Aziatische beurzen. Silicon Valley en Wall Street sloegen echter steil achterover van verbazing om een andere deal.

Exportvergunning te koop

De Chipontwikkelaars Nvidia en AMD kwamen namelijk met de Amerikaanse overheid overeen een deel van hun omzet af te staan in ruil voor een exportvergunning. De chipontwikkelaars wordt nu toegestaan bepaalde AI-chips aan China te verkopen. Om hiervoor een vergunning te krijgen moeten ze echter wel 15 procent van hun in China gerealiseerde omzet overdragen aan de regering. De overeenkomst betreft de H20-chip van Nvidia en de MI308-chip van AMD. Beiden zijn speciaal ontwikkeld om aan de strenge eisen van chipleveranties aan China te kunnen voldoen.

Zonder precedent en onwettig

Volgens juristen en ingewijden is deze overeenkomst niet alleen zonder enig precedent maar ook onwettig. Het Bureau of Industry and Security dat gaat over de exportcontroles mag volgens zijn statuten geen vergoeding vragen in ruil voor een vergunning. In soortgelijke situaties besloot het Hooggerechtshof unaniem dat vergoedingen voor exportvergunningen ongrondwettelijk zijn. Zowel de president als het Congres hebben daartoe niet de bevoegdheid. 

Onlogisch

Naar verluidt overwegen sommige veiligheidsofficials inmiddels hun aftreden. De redenatie achter de gesloten overeenkomst is niet alleen ongrondwettig, maar ook onlogisch. De verkoop van H20-chips aan China is òf een risico voor de nationale veiligheid en dan zou deze sowieso verboden moeten worden. Of het is geen risico voor de nationale veiligheid, maar dan is de vergoeding voor een vergunning niet logisch. Feitelijk verkoopt de regering van de VS de bescherming van de nationale veiligheid om de schatkist te vullen.

Voor de chipontwikkelaars wel lucratief

Vanuit het standpunt van de chipontwikkelaars lijkt de gesloten overeenkomst overigens wel lucratief. Natuurlijk, Nvidia en AMD moeten 15 procent van hun omzet afstaan aan de Amerikaanse overheid. Maar het alternatief is helemaal geen omzet in China. Nvidia realiseerde vorig jaar 17 miljard dollar omzet in China. AMD rapporteerde een omzet van ruim 6 miljard dollar. De koers van beide aandelen reageerde dan ook nauwelijks op het nieuws. Volgens analisten zullen Nvidia en AMD de gestegen kosten eenvoudig kunnen afwentelen op de Chinese kopers. De chipontwikkelaars winnen, de Amerikaanse overheid wint en de Chinese consument betaalt.

Is het echt zo simpel?

Maar is het echt zo simpel? Beide bedrijven opereren in een markt die volledig door geopolitiek wordt gedomineerd. AI-chips, zeldzame aardmetalen, bescherming van intellectueel eigendom en handel in High Tech zijn allen verstrengeld in een nietsontziende technologie-oorlog. Een markt waarin inkomsten van het een op het andere moment door politieke besluiten volledig overboord kunnen worden gezet. Exportvergunningen kunnen worden aangepast, uitgesteld of herroepen al naar gelang het de politieke machthebbers belieft. Een extra risico voor chipbedrijven en beleggers.

Blackwell chip

Nog opmerkelijker is de opmerking van de president over Nvidia’s meest geavanceerde chip, de Blackwell. Hierover heeft hij nog een meeting met de CEO van Nvidia. Volgens Trump is de H20 slechts een oude chip die China toch al heeft. De Blackwell kan volgens de president zodanig gemodificeerd worden dat deze voldoet aan de Amerikaanse veiligheidsvereisten. Nog meer inkomsten voor de schatkist! De president suggereert hiermee de bestaande exportverboden van Biden volledig overboord te willen zetten.

Nationale veiligheid is te koop

Nationale veiligheid is blijkbaar gewoon te koop. De VS lijkt hiermee zijn eigen strategische ondergang te willen subsidiëren. De VS hebben een voorsprong op het gebied van AI, maar tegen betaling lijkt men deze wel in te willen leveren. Wanneer men in Washington tot de ontdekking komt dat men miljarden kan binnen harken zonder dat het ten koste gaat van de bedrijfswinsten kan dat gevolgen hebben. Waarom niet toegepast op andere sectoren? Biotechnologie, quantumcomputers, geavanceerde robotica?

China lacht

De nieuwe verlenging van de wapenstilstand in de handelsoorlog maakt het nodige duidelijk. In tegenstelling tot de rest van de wereld beschikt China blijkbaar over de nodige troeven om zich niet alle opgelegde Amerikaanse tarieven te laten welgevallen. De VS kunnen dan wel denken aan de winnende hand te zijn, maar de realiteit ligt toch iets anders. China krijgt de beschikking over de H20-chip en misschien zelfs wel de Blackwell. De VS verliezen langzamerhand hun technologische voorsprong. Een door China zelf geproduceerde geavanceerde chip? Het zal mogelijk niet lang meer duren. In hun jacht op een gevulde schatkist lijken de VS hun nationale veiligheid te koop te hebben gezet.