Auteur: Joop van de Groep Datum: 21-11-2025
Nu al Black Friday voor chipsector
De beter dan verwachte cijfers van de AI-koning Nvidia zorgden voor opluchting bij de beleggers. Wall Street opende gisteren fors hoger. De toonaangevende S&P 500 index stond zelfs even 1,9 procent hoger tot de publicatie van het aantal nieuwe banen buiten de landbouw. De banencijfers over de maand september stonden gepland op 3 oktober, maar werden uitgesteld vanwege de 43 dagen durende sluiting van de Amerikaanse federale overheid. Volgens de eerste raming steeg het aantal banen met 119.000. Dit is ruim twee keer zoveel als de voorspelde 50.000 nieuwe banen. Het werkloosheidspercentage liep op van 4,3 naar 4,4 procent. Dit is het hoogste niveau in 4 jaar tijd. Overigens werd de stijging van het aantal banen in de maand augustus neerwaarts bijgesteld van 22.000 naar een afname met 4.000.
Volgens de Amerikaanse zakenbank Morgan Stanley wijzen de fors beter dan verwachte banencijfers op stabilisatie van de arbeidsmarkt ondanks het feit dat het werkloosheidspercentage iets is opgelopen. De zakenbank verwacht dit jaar geen renteverlaging meer omdat het stevige banenrapport over de maand september aantoont dat de Amerikaanse economie veerkrachtig blijkt te zijn. Morgan Stanley verwacht nu dat de rente nog 3 keer verlaagd gaat worden, namelijk in januari, april en juni volgend jaar. Dit betekent dat de beleidsrente van de Fed tot de komende zomer zal dalen naar 3 tot 3,25 procent.
De uitkomst van het banenrapport zorgde voor licht oplopende kapitaalmarktrentes en ondersteunt de opmars van de Amerikaanse dollar. Een oplopende rente heeft een negatieve impact op de waardering van aandelen in het algemeen en op groeiaandelen in het bijzonder. Groeiaandeel Nvidia werd na een stijging van 5 procent gisteren op Wall Street van de hand gedaan en veroorzaakte een verkoopgolf in de chipsector. De index van de halfgeleiders sloot 4,8 procent lager en de Cboe Volatility Index (angstgraadmeter) liep op naar 28. Dit is de hoogste stand sinds april jongstleden en lokt derhalve ook algoritmische verkooporders uit.
De Nederlandse beurslieveling ASML stond vandaag rond het middaguur ruim 6 procent lager en trok daarmee de AEX-index 1,5 procent lager.
ASML opent academie in Phoenix
ASML heeft gisteren in Phoenix een technische academie geopend om engineers op te leiden voor het onderhoud aan de complexe chipmachines van het Nederlandse bedrijf. De trainingsfaciliteit is de eerste die het bedrijf uit Veldhoven in ongeveer 20 jaar in de Verenigde Staten zal gaan exploiteren. Voorheen moesten engineers naar Azië of Europa reizen om te leren hoe ze de lithografiemachines moesten onderhouden. De academie omvat 14 klaslokalen en een cleanroom. Om aan de vraag naar getrainde engineers te voldoen, kan de faciliteit 24 uur per dag, zeven dagen per week draaien. De verwachting is dat er uiteindelijk 2.000 mensen per jaar opgeleid gaan worden. Het kost ongeveer drie tot zes maanden om engineers op te leiden voor eenvoudig onderhoud. Training voor complexere reparatietaken kan langer duren.
ASML besloot de academie te openen vanwege de sterke toename van geavanceerde chipproductie in de Verenigde Staten. Intel en het Taiwanese TSMC hebben omvangrijke uitbreidingen rond Phoenix aangekondigd, en Samsung breidt zijn fabriek in Texas verder uit. Geheugenfabrikant Micron gaat 100 miljard dollar investeren in de bouw van een grote chipfabriek in de staat New York.
Maar op dit moment worden engineers die werken aan ASML’s meest geavanceerde apparatuur, bekend als High-NA EUV, getraind in Nederland.
De High-NA-EUV machines zijn nog niet in volumeproductie genomen door klanten van de chipapparatuurfabrikant, zoals Intel en TSMC, maar bevinden zich momenteel in de testfase. Elke klant probeert de prestaties van de chipmachines te bepalen en hoe het in het productieproces zou kunnen worden geïntegreerd.