Auteur: Jan-willem Nijkamp    Datum: 21-10-2026

Onder de motorkap gebeurt van alles

Nieuwe records

Deze maand zetten de beurzen weer nieuwe records op de borden. De S & P 500 bereikte in de eerste week van oktober een nieuwe All Time High, de AEX volgde 10 dagen later. Beide indices hebben sindsdien weliswaar iets ingeleverd, maar dat mag geen naam hebben. De S & P 500 staat 1,3 procent onder zijn top, de AEX slechts 0,7 procent. Oorlogen, hogere brandstofprijzen, oplopende inflatie en stijgende rente hebben de rally niet kunnen breken. Laat deze bullmarket zich dan nergens door  tegenhouden?

Onder de motorkap

Toch wel. De S & P 500 ligt er inderdaad goed bij. Een blik onder de motorkap maakt echter duidelijk dat maar liefst 80 procent van de aandelen uit de index meer dan 10 procent onder hun top staat. Niet minder dan 55 procent zelfs meer dan 20 procent. Meer dan de helft van de leden van de index bevindt zich midden in een bearmarket, op het moment dat de index zelf de champagnekurken laat knallen.

Twee snelheden

Het gemiddelde aandeel uit de index staat 22 procent onder zijn hoogste stand ooit. Ruim 14 procent is zelfs meer dan gehalveerd. De S & P 500-index is een index op twee snelheden. De index wordt voortgedreven door een klein aantal zeer grote fondsen. De grootste tien bedrijven maken momenteel 40 procent uit van de index. Vergelijk het met een buurt waar de drie duurste huizen steeds verder in waarde stijgen terwijl de rest nodig aan reparatie toe is. Gemiddeld staat de buurt er goed voor, maar wat zegt dat over de buurt als geheel?

AI

Het enorme verschil tussen winnaars en verliezers is snel verklaard. Het heeft alles te maken met de opmars van AI. De gerapporteerde bedrijfswinsten vallen ieder kwartaal hoger uit dan verwacht. De winstmarge van de bedrijven heeft een recordhoogte van 15 procent bereikt. Het lijkt allemaal niet op te kunnen. AI heeft echter voor een tweedeling in de index gezorgd. Enerzijds de Magnificent Seven, anderzijds de overige 493.

Prominenten maken zich zorgen

Een steeds kleinere groep leiders draagt een steeds fragielere index. Prominente beleggers als Michael Burry, Ray Dalio en zelfs Warren Buffett hebben beleggers reeds gewaarschuwd voor mogelijk desastreuze gevolgen. Burry doopte de markt reeds als een caldera markt, een relatief kalme index gevestigd op een slagveld met zwaar getroffen aandelen. Hij verwacht overigens geen vernietigende crash, maar wel een lange, vervelende bearmarket. Moeten beleggers zich zorgen gaan maken?

De overige 493 slaan terug

Misschien, maar het zou wel eens mee kunnen vallen. Zo verwachten analisten dat de Magnificent Seven in het derde kwartaal een winstgroei van 33 procent gaan realiseren. Van de overige 493 wordt er echter ook een groei van 27 procent verwacht. Best indrukwekkend. Voor het lopende vierde kwartaal verwacht men zelfs dat de “493” de beruchte “Seven” gaan overtreffen in winstgevendheid. Van de “493” wordt een winstgroei van ruim 30 procent verwacht, tegen 23 procent voor de “Seven”.

Niet langer alleen maar Big Tech

Voor het eerst zou het gewicht van deze vier jaar oude rally niet langer alleen maar gedragen worden door Big Tech, maar ook door de rest van de markt. Beleggers hebben het al langer in de gaten. Onder de oppervlakte vinden er al enige tijd opmerkelijke bewegingen plaats. Niet technologie, maar energie  en consumentengoederen zijn dit kwartaal de beste performende sectoren. Technologie is zelfs de slechtste sector.

Verdienmodel van AI

Beleggers maken zich in toenemende mate zorgen over het verdienmodel van AI. Voor de technologiesector als geheel wordt nu nog maar 19 keer de winst neergeteld. Dat was een jaar geleden nog 31. Technologie is zelfs niet eens meer de duurste sector. Voor consumentengoederen en industrie tellen beleggers meer neer. De beursgang van OpenAI werd al uitgesteld, die van Anthropic is omgeven met onzekerheden.

Niet alleen maar technologie

Het uit de AI-gerelateerde aandelen weggetrokken geld verdwijnt echter niet zomaar. Dat moet ergens heen. Die beweging is de onder de oppervlakte al lang gaande. Terwijl de financiële wereld zich schrap lijkt te zetten voor een mogelijk stevige correctie heeft Mr. Market blijkbaar anders besloten. Het zou zomaar kunnen dat de rally gewoon voortraast, maar gedragen door meer verschillende fondsen. Meer dan technologie alleen.   

Crashes komen nooit op het verwachte tijdstip

Aandelen worden geruild, portefeuilles geheralloceerd, derivaten als bescherming tegen koersdalingen aangeschaft, Credit Default Swaps gekocht. Beleggers hebben de mogelijke ellende reeds ingeprijsd. Wanneer een koersdaling markt breed wordt verwacht is de kans kleiner dat die ook komt. Crashes en correcties komen nooit langs op het verwachte tijdstip. Ze komen bij verrassing.