Auteur: Jan-Willem Nijkamp   Datum: 28-01-2025

R1

Granaat

Afgelopen weekeinde ging er een granaat af in de wereld van kunstmatige intelligentie. Langzaam drong door wat het Chinese DeepSeek voor elkaar had gekregen met de lancering van zijn nieuwste AI-model. De reactie op de beurzen was maandag verpletterend. Honderden miljarden aan beurswaarde verdampten door de lancering van hun nieuwste model: R1. R1 is een zogenaamd redenerend AI-model en is tegen een fractie van de kosten van bestaande modellen als ChatGPT, Claude en Gemini geproduceerd. Er is minder rekenkracht voor nodig en het schijnt volgens experts van vergelijkbare kwaliteit te zijn.

Stargate

Vorige week nog werd in de VS met veel bombarie het project Stargate gelanceerd. Stargate is een joint venture van OpenAI, Oracle, MGX (een investeringsfonds uit Dubai) en Softbank. In de loop van de komende vier jaar zal Stargate 500 miljard dollar investeren, waarvan de eerste 100 miljard dollar reeds op korte termijn. Het doel is het ontwikkelen van geavanceerde AI-modellen. Een bevestiging van de stelling dat meedoen in de AI-race enorme bedragen vergt. De Chinezen reageerden fijntjes. Nog geen week later presenteren ze een model – ontwikkeld door een slimme hedgefondsmanager – dat nog geen 6 miljoen dollar heeft gekost.

Spoetnikmoment

Marc Andreessen, oprichter van Netscape en adviseur van president Trump, noemde het meteen een spoetnikmoment. Daarmee verwees hij naar de lancering in 1957 van de satelliet Spoetnik door Rusland. Dat op een moment dat de VS dacht te domineren in de ruimte. Met R1 lijkt DeepSeek de Amerikaanse dominantie op het gebied van AI uit te dagen. Door Amerikaanse sancties mogen de nieuwste, meest geavanceerde chips niet aan Chinese bedrijven worden verkocht. Maar de Griekse filosoof Plato constateerde lang geleden reeds dat schaarste en gebrek mensen tot grootse daden kunnen aanzetten. “Noodzaak is de moeder van innovatie”.

Techmonopolies uitgedaagd

Zo beschouwd heeft de VS met zijn sancties de ontwikkeling van AI in China alleen maar versneld. Lang werd gedacht dat de grote techmonopolies uit de VS deze nieuwe technologische ontwikkeling zouden domineren. Het ontbrak de rest van de wereld eenvoudig aan de middelen. DeepSeek werd 1 ½ jaar geleden opgericht door hedgefondsmanager Liang Wenfeng. Insiders waren echter minder verrast. Zo lanceerde DeepSeek al eerder zijn oudere V3-model. En ook in Frankrijk is het bedrijf Mistral actief op dit gebied.

Einde aan de dominantie van Big Tech?

Komt hiermee een einde aan de dominantie van Big Tech? Deskundigen hebben zo hun twijfels. Er wordt getwijfeld aan de werkelijke kosten van de ontwikkeling van R1. De genoemde 5,6 miljoen dollar zouden niet alle gemaakte kosten bevatten. Gemaakte kosten voor research, experimenten met architectuur, algoritmen en data zijn niet meegerekend. Tel daar de kosten van aangekochte GPU’s (van Nvidia), salarissen en test runs bij op en je komt waarschijnlijk aan een aanmerkelijk hoger bedrag. De 5,6 miljoen van DeepSeek vergelijken met de enorme investeringen van bedrijven als Microsoft, Amazon en Alphabet lijkt op appels en peren. Volgens een analist van Bernstein is het categorisch onjuist om te stellen dat DeepSeek voor dat luttele bedrag OpenAI zou hebben gekopieerd.

Niets zonder Nvidia

DeepSeek zou wel degelijk dure geavanceerde modellen uit de VS hebben gebruikt om R1 te optimaliseren. Recent nieuws uit China lijkt dit te bevestigen. Zo maakten de autoriteiten in China vorige week nog bekend een bedrag van 137 miljard dollar vrij te maken om AI verder te kunnen ontwikkelen. Als R1 dan zo goedkoop zou zijn, waar is al dat geld dan voor nodig? Liang Wengfeng zelf verklaarde volgens de Wall Street Journal bijvoorbeeld dat de Amerikaanse exportrestricties zijn voornaamste bottleneck zijn.

Hoe goedkoper, hoe groter de markt

Zelfs het op het eerste gezicht voornaamste slachtoffer – Nvidia – gaf toe dat R1 een excellente vooruitgang betekent. Om er overigens fijntjes aan toe te voegen dat ook de modellen van DeepSeek grote hoeveelheden chips van Nvidia nodig zullen hebben. Volgens voormalig topman van Intel Pat Gelsinger is deze ontwikkeling ook alleen maar goed. Door AI goedkoper te maken wordt de markt alleen maar groter. Een grote zet in de goede richting. Volgens topman Nadella van Microsoft betekent meer efficiëntie uiteindelijk ook een explosie van het gebruik ervan.

De slag is nog niet verloren

Deze Chinese AI-granaat is voor de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie alleen maar positief. DeepSeek is waarschijnlijk slechts het begin. Overal in de wereld zullen er geesten wakker worden. Zeker, in eerste instantie verliezen grote toonaangevende technologiebedrijven beurswaarde. Maar aan ieder monopolie komt een einde. Europa hoeft niet te wanhopen dat ze de slag in AI volledig heeft gemist. De ontwikkeling van AI vergt blijkbaar niet die kolossale bedragen waarvan men lang is uitgegaan. En de Amerikaanse AI-bedrijven kunnen hun dominantie verliezen, maar ze kunnen hun gigantische investeringen in chips en de bijbehorende infrastructuur drastisch reduceren.