Auteur: Jan-willem Nijkamp Datum: 28-10-2026
Waarom daalt de olieprijs niet?
Een forse stijging
Eind februari werd er 70 dollar neergeteld voor een vat Brent olie. De oorlog in het Midden Oosten joeg de prijs vervolgens omhoog, vorige week werd zelfs een niveau van 117 dollar bereikt. Een stijging van 67 procent. Autorijders merkten het aan de pomp. De hogere brandstofprijzen werken echter door in de hele economie. De inflatie loopt op en dwong de centrale banken de rente weer te verhogen. De blokkade van de Straat van Hormuz laat zijn sporen overal na in de wereldeconomie.
De situatie blijft gespannen
De situatie in het Midden Oosten blijft gespannen. Er wordt gevreesd voor nieuwe aanvallen van de VS en Israël na de midterm verkiezingen van volgende week. De VS heeft een deel van zijn diplomatieke medewerkers uit Saoedi-Arabië, Jordanië, Libanon, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten gesommeerd te vertrekken. Verdere escalatie van het conflict is niet uitgesloten. De grote onzekerheid over het verdere verloop van de oorlog heeft de olieprijs opnieuw de hoogte ingejaagd. Juist nadat deze weer onder de 100 dollar was gezakt.
Herstel van de olietransporten
Een opvallend feit waar momenteel weinig aandacht naar lijkt uit te gaan is echter het herstel van de olietransporten in de Straat. Volgens historische gegevens vervoerden olietankers in de jaren 2020 tot en met 2024 gemiddeld zelfs 20,3 miljoen vaten per dag. Er worden momenteel echter maar liefst 24 miljoen vaten per dag geëxporteerd. Het transport via olietankers – onder begeleiding van Amerikaanse konvooien - ligt weer op 80 procent van het oude niveau. De rest van de olie gaat via pijpleidingen.
Waarom daalt de olieprijs niet?
Waarom daalt de olieprijs dan niet terug naar het oude niveau? Dat heeft diverse oorzaken. Ten eerste is er de vrees voor nieuwe escalatie. Recente Houthi-aanvallen op de olie-infrastructuur in Saoedi-Arabië hebben de markt opnieuw nerveus gemaakt. Daarnaast zijn de wereldwijde olievoorraden relatief krap. Raffinaderijen kunnen het risico niet lopen zonder olie te komen zitten. Zij kopen vaten direct op zodra ze beschikbaar zijn om hun eigen buffers te beschermen. Dat houdt de prijs kunstmatig hoog.
Het raket-en-veer-effect
Dan is er nog het Rocket and Feather effect, een bekend economisch fenomeen op de energiemarkt. Wanneer er onrust uitbreekt schieten olieprijzen als een raket omhoog. Zodra de rust terugkeert dalen de prijzen echter traag als een veer. Handelaren houden marges langer vast en bouwen onzekerheid traag af.
Transportkosten
De voornaamste reden werd vorige week echter door het Internationaal Energie Agentschap benoemd. Hoewel het Amerikaanse leger schepen begeleidt en de exportcijfers hersteld lijken, zorgt de angst voor incidenten voor een onzichtbare premie op de olieprijs. Normaal vormen bijvoorbeeld transport- en verzekeringskosten slechts een gering deel van de olieprijs. Wanneer vervoer per schip echter duur wordt beginnen deze kosten behoorlijk te bijten. Zo zijn de vrachttarieven de laatste weken behoorlijk opgelopen.
Raffinaderijen in Azië lijden
Het verleggen van de oorspronkelijke routes, het overladen van olie op volle zee van het ene naar het andere containerschip en de beveiliging hebben de levertijd aanmerkelijk verlengd. De tarieven zijn navenant gestegen. Met name raffinaderijen in Azië hebben hier onder te lijden. Ze zijn sterk afhankelijk van olie uit het Midden Oosten.
Transportkosten gaan door het dak
Zo is de prijs om olie te vervoeren gestegen naar 24 dollar per vat naar Europa en zelfs tot 33 dollar naar Singapore. Raffinaderijen in Azië draaien inmiddels met verlies. De transportkosten waren door de oorlog in Oekraïne overigens al gestegen. Door de sancties tegen Rusland ontstond een zogenaamde schaduwvloot om Russische en Iraanse olie te transporteren. Hierdoor nam het aantal beschikbare schepen om andere olie te vervoeren af. Door de ontstane schaarste stegen de vervoerskosten.
Het is aan de president…..
Hoewel er nu meer olie vanuit het Midden Oosten naar het Westen stroomt daalt de prijs dus nog niet. Daar is meer voor nodig. Een bestand of zelfs een einde aan het conflict in het Midden Oosten zou tot een forse prijsdaling van olie kunnen leiden. Zeker omdat veel beleggers hun speculatieve longposities dan moeten sluiten. Zo ver is het echter nog niet. Eerst volgen nog de midterm verkiezingen in de VS. Daarna is het aan de Amerikaanse president.