Auteur: Jan-willem Nijkamp Datum: 18-08-2021

Beleggers wachten op Jackson Hole

Jackson Hole

Recente cijfers over de Amerikaanse economie hadden de beurzen behoorlijk in beweging kunnen zetten. De inflatie bleek nog steeds ruim 5 procent toe te nemen, de detailhandelsverkopen vielen flink tegen evenals het consumentenvertrouwen. De beurzen vertrokken echter geen spier. Nu de periode waarin de bedrijven hun resultaten over het tweede kwartaal rapporteerden nagenoeg voorbij is, lijkt de markt zich op te maken voor een gebeurtenis die al het andere overtreft. En dat is de jaarlijkse bijeenkomst van de centrale bankiers in het Amerikaanse wintersportoord Jackson Hole. Eind volgende week is alle aandacht gericht op deze meeting en dan vooral op de speech van de Fed-gouverneur Jerome Powell. 

Notulen

Vanavond worden de notulen van de laatste Fed-meeting van eind juli gepubliceerd. Dan zal wellicht iets meer duidelijk worden. Wel zijn de leden van het beleidsbepalende comité al enige tijd in discussie over het afbouwen van het opkoopprogramma van staats- en hypotheekobligaties. Sinds de uitbraak van de pandemie koopt de Amerikaanse centrale bank iedere maand voor een bedrag van 80 miljard dollar aan staats- en 40 miljard dollar aan hypotheekobligaties. De balans van de Federal Reserve is inmiddels uitgedijd tot een omvang van ruim 8000 miljard dollar. Dat is een verdubbeling ten opzichte van het moment waarop het virus de wereld veroverde. Afgezet tegen het BNP is deze balans echter maar half zo groot als die van de ECB. 

Centrale banken belangrijker dan ooit

Het ruime monetaire beleid van de centrale banken heeft in grote mate bijgedragen aan de ongekende rally op de beurzen. Beleggers hechten daarom meer waarde aan iedere willekeurige uitspraak van een Fed-lid dan aan de nieuwste macrocijfers. Mindere economische cijfers lijken op de beurs met gejuich te worden begroet daar het de kans op vroegtijdige verkrapping van het monetaire beleid alleen maar reduceert. Het belang van de centrale bank voor het welzijn van de markten lijkt daarmee groter dan ooit. Om die reden wordt de bijeenkomst in Jackson Hole dit jaar met buitengewoon grote belangstelling tegemoet gezien. De markten verroeren al enige tijd geen vin en wachten vol spanning af.

Nog geen sein veilig

Nu dringen de haviken al geruime tijd aan op een verkrapping. De bijeenkomst in Jackson Hole is volgens hen een ideale gelegenheid om dat aan te kondigen. De centrale bank heeft naar hun mening de inflatie al te lang op zijn beloop gelaten. De Federal Reserve zelf vond tot op heden echter steeds dat de huidige inflatie slechts van tijdelijke aard is. Het gevolg van een kortstondige mismatch tussen vraag en aanbod. Waarschijnlijk zullen de haviken echter nog even geduld moeten hebben. Niet alleen lijkt de vaart enigszins uit de economische groei, getuige de mindere detailhandelsverkopen en vooral het afgenomen consumentenvertrouwen. In de Verenigde Staten raakt men ook in toenemende mate bezorgd over de opkomst van de Delta-variant van het coronavirus. Het aantal gevaccineerden lijkt nog niet groot genoeg om het sein veilig te geven.

Geen actie

Bovengenoemde redenen zullen voor de centrale bank waarschijnlijk voldoende zijn om nog niets te doen. De officiële boodschap zou kunnen zijn dat het weliswaar tijd is om over de afbouw van het opkoopprogramma te praten, maar dat het nog te vroeg is om daadwerkelijk tot actie over te gaan. De economie van de Verenigde Staten – en zeker de rest van de wereld - is er volgens de Federal Reserve nog niet aan toe. Een combinatie van een weer oplaaiende virusangst tegen de achtergrond van een nog laag vaccinatiepercentage in grote delen van de wereld, een afnemende economische groei en een krapper monetair beleid zou wel eens verkeerd kunnen uitpakken. Wellicht dat de economie het nog wel kan dragen, maar de markten niet. De beurzen zijn met hun rally immers behoorlijk vooruitgelopen op een economische groei die nog wel eens tegen zou kunnen vallen. De Federal Reserve zal waarschijnlijk nog even het zekere voor het onzekere nemen. Een mogelijke verkrapping kan dan nog maanden boven de beurs blijven hangen.

Maak vrijblijvend een afspraak met een van onze specialisten

 

Auteur: Jan-willem Nijkamp Datum: 13-05-2021

Inflatie maakt beleggers nerveus

Consumenten Prijs Index

Dinsdag waren de beurzen al gedaald vooruitlopend op de inflatiecijfers van een dag later. Er was toch wel enige vrees dat het Bureau of Labor Statistics in de Verenigde Staten een CPI (Consumer Price Index) zou publiceren waar beleggers niet erg vrolijk van konden worden. Het was nog erger. Het mandje van prijzen van goederen en diensten dat gezamenlijk de inflatie meet bleek op jaarbasis met niet minder dan 4,2 procent te zijn gestegen. Dat terwijl er een toename van 3,6 procent was verwacht. Ook op maandbasis liepen de prijzen veel harder op dan ingeschat, met 0,8 procent. Een prijsstijging die we sinds 2008, voordat de kredietcrisis uitbrak, niet meer hadden gezien. Daar de beurzen al hadden geanticipeerd op slechte cijfers duurde het even voor er duidelijk richting werd gekozen door beleggers. Maar uiteindelijk zetten de beurzen de weg naar beneden in. Ook vandaag volgen de markten in Europa die van de Verenigde Staten. Zo staat de AEX inmiddels 6 procent onder zijn hoogste koers van begin deze maand.

Einde aan TINA?

Is deze vrees terecht? Beleggers zijn immers al jaren gewend aan een historisch lage inflatie. Als gevolg daarvan kon ook het rentepeil naar ongekende diepten wegzinken. In ons werelddeel is er zelfs al enkele jaren sprake van een negatieve rente. Het joeg spaarders naar de beurs onder het motto dat er geen alternatief was voor een belegging in aandelen (TINA). De aanwassende stroom van geld naar de beurs stuwde de koersen verder op en dat trok op zijn beurt weer nieuwe beleggers aan. Niets heeft zo’n aantrekkingskracht als voortdurende koerswinsten. Beleggers werden daarbij geholpen door de centrale banken die met regelmaat lieten weten voorlopig niet van plan te zijn de rente weer te gaan verhogen. Zelfs een enigszins oplopende inflatie zou ze niet van mening doen veranderen. Maar 4,2 procent?

Basiseffecten

Hoe houdbaar is dan het ruime monetaire beleid nog? Veel beleggers nemen het zekere voor het onzekere en gingen over tot verkoop van hun aandelen. Maar reageren ze niet te snel? De snelle toename van de prijzen kan toch moeilijk als een verrassing zijn gekomen. De pandemie zorgde een jaar geleden voor een enorme prijsdaling van allerlei diensten waar plots weinig behoefte meer aan was. Zo zakte de CPI in april vorig jaar diep weg. Met dit lage niveau als vergelijkingsbasis is het dan ook niet zo vreemd dat een jaar later – in een zich snel herstellende economie – de prijzen hard oplopen. Economen spreken in zo’n geval van basiseffecten. Voor de duidelijkheid, het algemene prijspeil is nog steeds lager dan dat van voor de uitbraak van het virus. Het is het tempo van de groei, niet het absolute prijspeil, dat momenteel zorgen baart.

Markt voor tweedehands auto’s explodeert

Opvallend is verder dat er geen sprake is van een prijsstijging over de gehele linie. Zo blijkt uit een nadere analyse dat de forse toename van de prijzen toe te schrijven is aan diensten die slechts voor 13 procent uitmaken van de consumentenbestedingen. Zo liepen vooral de prijzen van gebruikte auto’s en trucks, hotelovernachtingen, restaurants, vliegtrickets, autoverzekeringen, kaartjes voor evenementen en musea en autoverhuur sterk op. Juist die prijzen waren in de pandemie het hardst gedaald en lopen nu het meest op. In de pandemie hadden autoverhuurbedrijven een gedeelte van hun vloot in de verkoop gedaan en nu dienden ze hun voorraad als de wiedeweerga weer aan te vullen. Daar nieuwe auto’s sowieso moeilijk verkrijgbaar zijn (vanwege het chiptekort) explodeert de markt voor tweedehands auto’s.

Irrational exuberance

Maar wat zegt deze prijsstijging over de brede economie? De centrale banken hebben steeds gesteld dat de inflatie slechts van tijdelijke aard zal zijn. Op zeker moment zullen vraag en aanbod elkaar weer vinden en normaliseren de markten weer. Bedenk ook dat de switch van diensten naar goederen tijdens de pandemie weer vice versa zal zijn zodra de meeste mensen gevaccineerd zijn. Met andere woorden, waar de prijzen van allerlei diensten weer op zullen lopen, kunnen juist de prijzen voor goederen en grondstoffen (die nu hard stijgen) weer zakken. Ondanks alle onrust staat het algemeen prijsniveau nog steeds onder het niveau van de lange termijntrend waar bijvoorbeeld de Federal Reserve de prijzen zou willen hebben. Bedenk dat de kerninflatie momenteel 3,0 procent is. Dat lijkt veel, maar is exact het niveau waar ze bijvoorbeeld in 1996 ook stond. Hoewel de toenmalige gouverneur van de Fed Alan Greenspan toen waarschuwde voor irrational exuberance zouden de beurzen nog vier jaar verder stijgen.