Auteur: Jan -willem Nijkamp Datum: 26-08-2026
De rente stijgt, maar is dat erg?
Jackson Hole
Deze week vindt de jaarlijkse conferentie van centrale bankiers weer plaats in Jackson Hole.Vrijdag spreekt Fed-voorzitter Kevin Warsh. Beleggers hopen op meer duidelijkheid over het rentebeleid. De laatste weken nemen de spanningen op de obligatiemarkt immers toe. De rente op 10-jaars staatsleningen is sinds de oorlog in het Midden-Oosten fors opgelopen. Er zijn zorgen over de inflatie, de hoge Amerikaanse staatsschuld, de enorme bedragen die Big Tech leent om mee te kunnen doen in de AI-wedloop en het beleid van het ministerie van Financiën.
Aandelen blijven mooi liggen
Ondanks deze onrust blijven de aandelenmarkten opvallend sterk liggen. Hoewel de rente is gestegen hebben de beurzen recent weer nieuwe records neergezet. Zijn beleggers irrationeel? Is hier sprake van een luchtbel? De obligatie- en de aandelenmarkt lijken elkaar volledig tegen te spreken. Obligaties lijken voor te sorteren op naderend onheil, terwijl aandelen juist een zonnige toekomst inprijzen. Wie van de twee heeft het mis?
Zorgen over de staatsschuld
De zorgen over de uitdijende omvang van de staatsschuld van de VS zijn terecht. Nu de rente stijgt beginnen de rentelasten behoorlijk te knellen. Het ogenschijnlijk tegenstrijdige beleid van het ministerie van Financiën en de Federal Reserve schept weinig vertrouwen. De Fed-voorzitter wil de hoogte van de lange rente graag aan de markten overlaten. Een stijgende rente doet dan vanzelf zijn werk. Het ministerie van Financiën stelt echter alles in het werk om dat nu juist niet te doen. De stijgende rentelasten beginnen immers pijn te doen.
Andere oorzaken
Wellicht biedt de toespraak van de Fed-voorzitter komende vrijdag uitkomst. Gaat de centrale bank binnen afzienbare tijd de rente verhogen om de opgelopen inflatie te bestrijden? Dat valt te bezien. De gestegen rente is niet alleen een afspiegeling van de toegenomen vrees voor inflatie. Sterker nog, de inflatieverwachtingen zijn niet eens toegenomen sinds het uitbreken van de oorlog een half jaar geleden. De stijging lijkt andere oorzaken te hebben.
De vraag naar geld stijgt
De laatste jaren is de vraag naar geld fors opgelopen. De Amerikaanse overheid moet zijn jaarlijkse begrotingstekort dekken met de uitgifte van steeds weer nieuwe obligaties. Bovendien moet zij meer lenen om de stijgende rentelast te kunnen betalen. Sinds kort zijn er echter andere behoeftigen bijgekomen. Big Tech financiert de AI-wedloop in toenemende mate met leningen op kapitaalmarkt. Daar komt bij dat er op allerlei gebieden steeds meer schaarste heerst. Er is een tekort aan werknemers, aan grondstoffen, aan energie. De toevoerketens werken ook niet meer zo gesmeerd als vroeger. Alles wordt duurder.
Helpt een renteverhoging wel?
Centrale banken kunnen inflatie bestrijden door de rente te verhogen. De vraag naar al deze goederen en diensten wordt afgeremd en de prijzen kunnen weer dalen. Is de economie daar echter mee geholpen? Centrale banken leveren geen werknemers voor de arbeidsmarkt, geen grondstoffen, geen energie en ze kunnen de opstoppingen in de toevoerketens niet verhelpen. Een verhoging van de rente zou de economie alleen maar afremmen.
Een normalisatie?
Is de oplopende rente niet eerder het gevolg van meer economische activiteit? De mooie bedrijfsresultaten komen niet zomaar uit de lucht vallen. Een 10-jaars rente van 4,65 procent lijkt hoog. Zeker afgezet tegen dat halve procent van zes jaar geleden. Maar historisch bezien lijkt er eerder sprake van een normalisatie van het rentepeil. De 10-jaars rente is nu terug op het niveau van voor de kredietcrisis van 2008. Destijds het startsein voor centrale banken voor grootschalige monetaire verruiming.
Stijgende rente slecht ?
Bovendien is het de vraag of een stijgende rente per definitie slecht is voor de aandelenmarkten. Even een vergelijking met de dot.com-rally uit de jaren ’90. In de laatste finale upswing van deze rally – van oktober ’98 tot januari ’00 – liep de rente op 10-jaars leningen op van 4,16 naar 6,78 procent. Veel forser dan nu. Het verhinderde de S & P 500 niet om in dezelfde periode met 48 procent te stijgen. Meer recent, in de afgelopen zes jaar steeg de 10-jaars rente van 0,50 naar 4,65 procent. Stevig. De S & P 500 steeg in dezelfde periode echter met 135 procent. Het is geen wet dat aandelenmarkten dalen wanneer de rente stijgt. Natuurlijk, op zeker moment gaat de hoogte van de rente wel een rol spelen. Maar zou dat moment nu al zijn bereikt?