Auteur: Jan-willem Nijkamp  Datum: 24-08-2026

De VS lopen op een rentemuur

Gij zult geen schulden maken

“Gij zult geen schulden maken" is geen officiële tekst uit de Tien Geboden, maar het sluit wel aan bij Bijbelse wijsheid. Volgens de Bijbel is degene die leent, een slaaf van degene die de lening verstrekt. Er wordt opgeroepen om niemand iets schuldig te zijn. Een waarschuwing die door de Amerikaanse overheid in de wind wordt geslagen. Vorige week passeerde de uitstaande schuld van de VS de 40 biljoen dollar.

Verdubbeld

Dat is 122 procent van het BNP. Het bedrag komt neer op 116.000 dollar per inwoner of 360.000 dollar per belastingbetaler. Nu was de staatsschuld van de VS al jaren hoog, maar de afgelopen tien jaar tijd nog eens verdubbeld. De explosieve stijging kan voor een groot deel op het conto van de laatste twee presidenten geschreven worden. De rentelasten zijn inmiddels in omvang de tweede post op de begroting. Alleen aan sociale zekerheid wordt meer uitgegeven. 

Rentelasten exploderen

Niet alleen de omvang van de schuld is fors opgelopen. De kosten ervan ook. Zo is bijvoorbeeld de rente op 10-jaars staatsleningen van de VS in zes jaar gestegen van 0,50 naar 4,70 procent. Iedere oude lening moet met duur nieuw geld worden afgelost. Het verklaart de ongebruikelijke acties van het Ministerie van Financiën van de afgelopen weken. Eerst was daar de gezamenlijke interventie met Japan om de koers van de yen te steunen. Vorige week kondigde minister van Financiën Scott Bessent aan de aankopen van langlopende staatsobligaties te verdubbelen.

Yieldcurve control

Hierover schreven wij eerder vorige week. In feite koopt het ministerie van Financiën leningen met een lange looptijd terug en financiert dat met nieuwe leningen met een kortere looptijd. Een vorm van yieldcurve control. De rente op bijvoorbeeld T-Bills is aanmerkelijk lager. Zodoende dalen de rentelasten voor de overheid. Voor de goede orde, de staat koopt de obligaties, niet de centrale bank.  Het is wel een manier om de Federal Reserve via een achterdeur tot monetaire verruiming te dwingen.

Federal Reserve gedwongen tot ondergeschikte rol

De centrale bank kan in een dergelijke situatie weinig anders dan de rente laag houden. Zij controleert immers de korte rente. Lager dan de economische omstandigheden zouden noodzaken. De markten reageerden niet zoals gewenst. De 10-jaars rente daalde niet en staat nog op hetzelfde niveau als vorige week. Washington lijkt meer bezig met windowdressen dan met het reduceren van de schuld en het begrotingstekort. Beleggers zouden de Federal Reserve steeds meer als ondergeschikt aan het ministerie van Financiën kunnen gaan zien. Het komt de geloofwaardigheid van de Federal Reserve niet ten goede.

Midterms maken het er niet eenvoudiger op

Dat maakt een reductie van de schuld alleen maar problematischer. Het begrotingstekort van de VS bedraagt momenteel 6 procent. Bij volledige werkgelegenheid. Wat gebeurt er wanneer de economie in een recessie terecht komt? Wanneer tijdens de midterm verkiezingen de Democraten de meerderheid verkrijgen in het Congres?

Verschillende opties

Een begrotingstekort kun je terugdringen door te bezuinigen op de staatsuitgaven of door de belastingen te verhogen. Beide opties lijken vanwege electorale redenen niet aan de orde. De  huidige regering van de VS zet daarentegen sterk in op meer economische groei. De VS moeten als het ware uit hun schulden gaan groeien. De markten hebben daar zo hun gedachten over.

Meer inflatie

Blijft over een hogere inflatie. Bij geldontwaarding loopt de waarde van je schulden vanzelf terug. De schuld verdwijnt als het ware als sneeuw voor de zon. Een logische uitkomst van een toestand die men wel fiscale dominantie noemt. Bij fiscale dominantie is de schuld van de staat dermate hoog dat de centrale bank feitelijk een ondergeschikte rol krijgt. De centrale bank kan niet veel anders dan de rente laag houden, ook al noopt een hogere inflatie tot een renteverhoging. In deze  situatie zijn de VS nu beland.

Geldontwaarding ruïneert het vermogen

Voor spaarders en obligatiebeleggers een probleem. De geldontwaarding ruïneert het vermogen. Aandelen van beursgenoteerde bedrijven kunnen echter de inflatie bijhouden, of zelfs verslaan. Voorwaarde is echter wel een sterke concurrentiepositie. Sterk genoeg om hun prijzen te kunnen verhogen. Maar er zijn meer opties. De stijging van bijvoorbeeld goud en Bitcoin komen de laatste tijd niet zomaar uit de lucht vallen.