Auteur: Jan-willem Nijkamp Datum: 09-11-2021
De eindejaarsrally is al een jaar aan de gang
Nog meer All Time Highs
Op Wall Street werden gisteren wederom nieuwe All Time Highs gevestigd. De beurzen zijn al weken op stoom. Zo sloot de S&P 500-index in de afgelopen 19 dagen slechts twee keer op een verlies. Ook de AEX-index liet zich niet onbetuigd. Begin oktober tikte onze nationale index nog de 750 punten aan, afgelopen week stonden er zelfs meer dan 820 punten op het bord. Een rally die precies een jaar geleden op gang werd geschoten door de komst van het vaccin tegen corona en de verkiezingsoverwinning van Joe Biden. Nu we de traditioneel beste periode van het jaar zijn ingegaan wordt de roep om een eindejaarsrally luider. Het zou een geslaagde finale zijn na een uitstekend beursjaar.
Wervelende goed nieuws show
Waar in de maand september nog de vrees voor een naderende correctie als een donkere wolk boven de markten hing, was het vorige week opeens tijd voor wervelende goed nieuws show op de beurs. De Federal Reserve deed precies wat er van de centrale bankiers werd verwacht. De geplande tapering wordt weliswaar ingezet, maar zoals eerder aangekondigd blijft een verhoging van de rente nog wel even uit. De markten konden na het rentebesluit tevreden ademhalen. Het Bureau of Labor Statistics maakte vrijdag bekend dat er aanmerkelijk meer nieuwe banen waren bijgekomen dan vooraf was verwacht. De werkloosheid zakte naar 4,6 procent.
Infrastructuurplan, een Covid-medicijn en dalende rente
Nabeurs werd het plan om de infrastructuur van de Verenigde Staten een forse stimulans van 1200 miljard dollar te geven eindelijk door het Huis van Afgevaardigden geloodst. Het ligt nu klaar om door de president ondertekend te worden. Ondertussen lijkt de opgelaaide Covid-dreiging in de Verenigde Staten -in tegenstelling tot in de Europese Unie- weer naar de achtergrond te verdwijnen. Daar kwam het bericht van Pfizer nog overheen dat het een goed werkend medicijn tegen de gevolgen van corona heeft ontwikkeld. Op de dag af, een jaar na de komst van het vaccin. De beurzen lieten het zich allemaal goed smaken en de 10-jaars rente in de Verenigde Staten zakte weer van 1,60 naar 1,45 procent.
Winsten knallen door
Maar het belangrijkste was wel het feit dat het lopende kwartaalcijferseizoen zeer voorspoedig lijkt te verlopen. Nu de meeste bedrijven hun resultaten over het afgelopen derde kwartaal hebben gerapporteerd blijkt 81 procent meer winst te hebben gerealiseerd dan door analisten was verwacht. Belangrijker wellicht, niet minder dan 75 procent overtrof ook zijn omzetverwachting. Waar aan het begin van het derde kwartaal nog een winstsprong van 27 procent werd verwacht, bleek de winst zelfs met 39 procent te zijn gegroeid. Met andere woorden, de voortdurende rally wordt net als in de vorige twee kwartalen stevig gestut door meevallende resultaten. Ook de bedrijven uit de Stoxx Europe 600-index blijken hun winstverwachting met 7 procent te hebben overtroffen.
Reële rente zeer laag
Nu is de 10-jaars rente in de Verenigde Staten momenteel 1,48 procent. Gecorrigeerd voor inflatie -de 10-jaars inflatieverwachting bedraagt momenteel 2,56 procent- is de reële rente zelfs 1,1 procent negatief. Door de gestegen inflatie is de reële rente zelfs bij ongewijzigd beleid van de centrale bank nog verder gedaald. Het ondersteunt het gevleugelde beursmotto dat er weinig alternatieven zijn voor een belegging in aandelen alleen maar meer.
Peak inflation?
Met het inflatiespook zijn we tevens aanbeland bij degene die het feest op de beurzen zou kunnen bederven. Want morgen wordt in de Verenigde Staten de consumentenprijsindex (CPI) gepubliceerd. Was deze vorige maand al opgelopen naar 5,4 procent, analisten verwachten een verdere stijging tot 5,8 procent. De markten lijken de stelling van de centrale bankiers dat deze plots opgeleefde inflatie slechts van tijdelijke aard is nog steeds te accepteren. Maar hoe tijdelijk is tijdelijk? Wat in ieder geval wel bemoedigend lijkt zijn de in een goede maand tijd gehalveerde tarieven voor de bulkscheepvaart, gemeten door de Baltic Dry Index. Waren die vervoerstarieven niet één van de belangrijkste oorzaken van de gestegen inflatie? Komt er dan toch een eindejaarsrally? Was deze dan al niet het hele jaar aan de gang dan?
Maak vrijblijvend een afspraak met een van onze specialisten
Auteur: Jan-willem Nijkamp Datum: 13-05-2021
Inflatie maakt beleggers nerveus
Consumenten Prijs Index
Dinsdag waren de beurzen al gedaald vooruitlopend op de inflatiecijfers van een dag later. Er was toch wel enige vrees dat het Bureau of Labor Statistics in de Verenigde Staten een CPI (Consumer Price Index) zou publiceren waar beleggers niet erg vrolijk van konden worden. Het was nog erger. Het mandje van prijzen van goederen en diensten dat gezamenlijk de inflatie meet bleek op jaarbasis met niet minder dan 4,2 procent te zijn gestegen. Dat terwijl er een toename van 3,6 procent was verwacht. Ook op maandbasis liepen de prijzen veel harder op dan ingeschat, met 0,8 procent. Een prijsstijging die we sinds 2008, voordat de kredietcrisis uitbrak, niet meer hadden gezien. Daar de beurzen al hadden geanticipeerd op slechte cijfers duurde het even voor er duidelijk richting werd gekozen door beleggers. Maar uiteindelijk zetten de beurzen de weg naar beneden in. Ook vandaag volgen de markten in Europa die van de Verenigde Staten. Zo staat de AEX inmiddels 6 procent onder zijn hoogste koers van begin deze maand.
Einde aan TINA?
Is deze vrees terecht? Beleggers zijn immers al jaren gewend aan een historisch lage inflatie. Als gevolg daarvan kon ook het rentepeil naar ongekende diepten wegzinken. In ons werelddeel is er zelfs al enkele jaren sprake van een negatieve rente. Het joeg spaarders naar de beurs onder het motto dat er geen alternatief was voor een belegging in aandelen (TINA). De aanwassende stroom van geld naar de beurs stuwde de koersen verder op en dat trok op zijn beurt weer nieuwe beleggers aan. Niets heeft zo’n aantrekkingskracht als voortdurende koerswinsten. Beleggers werden daarbij geholpen door de centrale banken die met regelmaat lieten weten voorlopig niet van plan te zijn de rente weer te gaan verhogen. Zelfs een enigszins oplopende inflatie zou ze niet van mening doen veranderen. Maar 4,2 procent?
Basiseffecten
Hoe houdbaar is dan het ruime monetaire beleid nog? Veel beleggers nemen het zekere voor het onzekere en gingen over tot verkoop van hun aandelen. Maar reageren ze niet te snel? De snelle toename van de prijzen kan toch moeilijk als een verrassing zijn gekomen. De pandemie zorgde een jaar geleden voor een enorme prijsdaling van allerlei diensten waar plots weinig behoefte meer aan was. Zo zakte de CPI in april vorig jaar diep weg. Met dit lage niveau als vergelijkingsbasis is het dan ook niet zo vreemd dat een jaar later – in een zich snel herstellende economie – de prijzen hard oplopen. Economen spreken in zo’n geval van basiseffecten. Voor de duidelijkheid, het algemene prijspeil is nog steeds lager dan dat van voor de uitbraak van het virus. Het is het tempo van de groei, niet het absolute prijspeil, dat momenteel zorgen baart.
Markt voor tweedehands auto’s explodeert
Opvallend is verder dat er geen sprake is van een prijsstijging over de gehele linie. Zo blijkt uit een nadere analyse dat de forse toename van de prijzen toe te schrijven is aan diensten die slechts voor 13 procent uitmaken van de consumentenbestedingen. Zo liepen vooral de prijzen van gebruikte auto’s en trucks, hotelovernachtingen, restaurants, vliegtrickets, autoverzekeringen, kaartjes voor evenementen en musea en autoverhuur sterk op. Juist die prijzen waren in de pandemie het hardst gedaald en lopen nu het meest op. In de pandemie hadden autoverhuurbedrijven een gedeelte van hun vloot in de verkoop gedaan en nu dienden ze hun voorraad als de wiedeweerga weer aan te vullen. Daar nieuwe auto’s sowieso moeilijk verkrijgbaar zijn (vanwege het chiptekort) explodeert de markt voor tweedehands auto’s.
Irrational exuberance
Maar wat zegt deze prijsstijging over de brede economie? De centrale banken hebben steeds gesteld dat de inflatie slechts van tijdelijke aard zal zijn. Op zeker moment zullen vraag en aanbod elkaar weer vinden en normaliseren de markten weer. Bedenk ook dat de switch van diensten naar goederen tijdens de pandemie weer vice versa zal zijn zodra de meeste mensen gevaccineerd zijn. Met andere woorden, waar de prijzen van allerlei diensten weer op zullen lopen, kunnen juist de prijzen voor goederen en grondstoffen (die nu hard stijgen) weer zakken. Ondanks alle onrust staat het algemeen prijsniveau nog steeds onder het niveau van de lange termijntrend waar bijvoorbeeld de Federal Reserve de prijzen zou willen hebben. Bedenk dat de kerninflatie momenteel 3,0 procent is. Dat lijkt veel, maar is exact het niveau waar ze bijvoorbeeld in 1996 ook stond. Hoewel de toenmalige gouverneur van de Fed Alan Greenspan toen waarschuwde voor irrational exuberance zouden de beurzen nog vier jaar verder stijgen.