Auteur: Jan-Willem Nijkamp  Datum: 0-10-2025

Gaat de Fed draaien?

Meer renteverlagingen

De Federal Reserve verwacht dit jaar de rente nog meerdere keren te gaan verlagen. Dat bleek uit de gisteren openbaar gemaakte notulen van de laatste vergadering van de centrale bank. De markten gaan daar nu ook vrijwel unaniem van uit. Volgens de Fed Watch Tool van CME Group gaat 94 procent uit van en renteverlaging van 0,25 procent in oktober. Nog eens 78 procent verwacht nog een verlaging in december. Uit de notulen bleek echter ook dat er nodige verdeeldheid bestaat onder de Fed bestuurders.

Government shutdown

Niet alle leden stonden te springen om de rente te verlagen. De inflatie blijft immers hardnekkig en de vrees bestaat dat deze opnieuw kan oplaaien. De nog voortdurende government shutdown maakt het er voor de centrale bankiers niet eenvoudiger op. Het beleid van de Federal Reserve is data-afhankelijk. Maar de ambtenaren die de centrale bank van de cijfers over de inflatie en de werkloosheid moeten voorzien zitten momenteel werkloos thuis. De Federal Reserve moet als gevolg daarvan navigeren door een hele dichte mist.

Balanceren tussen twee mandaten

Dat uitgerekend op een moment dat de centrale bankiers moeten balanceren tussen hun twee conflicterende mandaten. Enerzijds is het de taak van de Fed de inflatie te beteugelen. Anderzijds dient de centrale bank de werkloosheid onder controle te houden. De eerste taak lijkt een hogere rente te vereisen, de tweede taak juist een lagere. De Fed heeft sinds kort echter laten doorschemeren nu aan de tweede taak de meeste prioriteit te geven.

Draai van de Fed

Een draai die niet zomaar uit de lucht is komen vallen. De Amerikaanse economie ondergaat steeds meer de gevolgen van de spectaculaire opkomst van artificiële intelligentie. De opkomst van AI is verantwoordelijk voor verreweg het grootste deel van de groei van het BNP. Naar schatting van het Bureau of Economic Analysis zou er zonder de massale investeringen in datacenters en chips maar 0,2 procent overblijven van de huidige 3,8 procent economische groei.

Weinig nieuwe banen

Uit de meest recente cijfers over de werkgelegenheid blijkt dat deze groei niet gepaard gaat met de creatie van nieuwe banen. Sterker nog, er lijken zelfs banen te verdwijnen. Een zorgelijke ontwikkeling. Zo schat Goldman Sachs dat op korte termijn zo’n 7 procent van de Amerikaanse werknemers zijn baan kan kwijtraken aan AI. De CEO van Anthropic schat dat zelfs 10 tot 20 procent zijn baan zou kunnen gaan verliezen. Bedrijven nemen in ieder geval niet veel nieuwe mensen aan. Dat terwijl de economie nu al twee kwartalen met 3,8 procent groeit.

Officieus inflatiedoel

Een ontwikkeling die het mandaat van de Fed om de werkgelegenheid op peil te houden sterk onder druk kan gaan zetten. De centrale bankiers hebben eigenlijk al aangegeven dat werkgelegenheid prioriteit zal gaan krijgen boven inflatie. De CPI bevindt zich met 2,9 procent ruim boven de officiële doelstelling van 2 procent van de Fed. Het moet echter niet uitgesloten worden dat de Fed deze doelstelling officieus al heeft losgelaten. Het officieuze doel zou wel eens eerder op 3 tot 4 procent kunnen liggen.

Een stuk eenvoudiger

Een dergelijk officieus doel zou het voor de Fed wel een stuk eenvoudiger maken. Het financieren van de rentelasten op de staatsschuld en de vastgelopen huizenmarkt schreeuwen immers om een lagere rente. En de inflatie dan? Moet men die maar laten voor wat het is? Dat lijkt onverantwoord. Maar een dergelijke situatie heeft zich na de Tweede Wereldoorlog eerder voorgedaan. Oorlogen zijn duur en de VS kampten na WO II met een staatsschuld vergelijkbaar met de huidige, gemeten in percentage van het BNP. Destijds werd besloten de rente laag te houden. Dat ondanks een ver bovengemiddelde inflatie. De schuld bleef betaalbaar en verdween langzaam als sneeuw voor de zon door de hogere inflatie. Inflatie reduceert immers de waarde van de schulden terwijl het de nominale waarde van het BNP juist opvoert.

Nog maar het begin

Beleggers kunnen er gerust vanuit gaan dat de Fed nog maar aan het begin staat van een serie renteverlagingen. Daar zal het niet bij blijven. De Fed is bijna klaar met het afbouwen van zijn opkoopprogramma van staats- en hypotheekobligaties (QT). Binnen niet al te lange tijd zal de Fed waarschijnlijk weer overgaan tot het wederom opkopen van obligaties (QE). Het zal de nodige ruimte verschaffen om de staatsschuld betaalbaar te houden en de huizenmarkt weer nieuw leven in te blazen. Een draai van de Fed waar beleggers terdege rekening mee moeten gaan houden. Waarschijnlijk doen ze dat al, gezien de prijzen van edelmetalen en cryptocurrencies. Een draai, niet omdat het moet van de president, maar omdat de centrale bankiers weinig andere keus hebben.