Auteur: Jan-willem Nijkamp   Datum: 26-03-2025

Liberation Day

The Big One

Volgende week, op 2 april om precies te zijn, gaat president Trump nieuwe importtarieven bekendmaken. Hij heeft het reeds de grootste stap in de voortgaande handelsoorlog genoemd. De tweede van april zal de geschiedenis ingaan als Bevrijdingsdag, ook wel “The Big One”. Het is de bedoeling dat er tegenheffingen gaan komen voor landen die goederen uit de VS belasten. Dit om de handelsbalans te herstellen. Er is gekozen voor 2 april daar de aangekondigde maatregelen op de eerste van de maand niet serieus genomen zouden worden. Het is immers zeker geen 1 april grap.  

Opgelicht

Hoe het pakket eruit komt te zien is nog niet duidelijk. Wel stelde Trump dat de VS al 45 jaar te zijn opgelicht door zijn handelspartners. Hij ziet dat als de voornaamste oorzaak van de enorme staatsschuld van de VS. “Het is tijd dat we een deel van dat geld terugkrijgen, misschien wel voor een groot deel”. “Vaak waren vrienden, zogenaamde vrienden, nog erger dan vijanden”. Zo is de Europese Unie volgens hem opgericht met als doel de VS te benadelen.

Importheffingen

Het beleid van de nieuwe regering lijkt voor een groot deel om deze importheffingen te draaien. Zo kondigde de president al heffingen op importen uit Canada, Mexico en China aan. Om deze met uitzonderingen ook weer uit te stellen of terug te draaien. De financiële markten werden er onrustig om niet te zeggen behoorlijk nerveus van. De importheffingen op zich, maar vooral ook het volstrekt onduidelijke beleid rondom deze tarieven gaf beleggers weinig vertrouwen. Het zakte  naar een zelden vertoond dieptepunt.

Beurscorrectie

Niet alleen beleggers verloren het vertrouwen. Volgens de laatste meting van de Conference Board was het Amerikaanse consumentenvertrouwen harder gedaald dan verwacht. De index zakte naar een niveau dat we de afgelopen 12 jaar niet meer hadden gezien. Ook de bedrijven in de VS worden somberder. Zo verwacht niet minder dan 60 procent in de tweede helft van dit jaar een recessie. De beurzen in de VS zijn het jaar ook niet vol optimisme begonnen. Zo zakte de S & P 500-index reeds met 10 procent vanaf het hoogste punt. De Nasdaq 100-index zelfs met 14 procent.

Doelstellingen van het beleid

Wat wil de regering-Trump met deze tarievenoorlog bereiken? Volgens de minister van Financiën heeft de regering drie doelstellingen. Ten eerste dienen de tarieven om oneerlijke handelspraktijken op te heffen en de eigen industrie te steunen. Ten tweede dienen er inkomsten voor de staat gegenereerd te worden. De staatsschuld hangt immers als een molensteen om de nek. Ten derde dienen de tarieven om onderhandelingsmacht te verkrijgen. Aanvankelijk namen de markten de eerste twee doelstellingen nauwelijks serieus. De komst van de regering-Trump werd vorig jaar niet voor niets met enthousiasme door de meeste beleggers verwelkomd.

Goldman Sachs

Volgens Goldman Sachs zijn de markten echter te optimistisch. Ze zouden beter rekening houden met de te verwachten negatieve gevolgen van de tarieven. Feit is in ieder geval dat de drie bovengenoemde doelstellingen tegenstrijdig zijn. Wanneer de heffingen hoog genoeg zijn om de eigen industrie te stimuleren wordt de import afgeremd. Dat is juist de bedoeling, zou je zeggen. Maar minder import betekent minder inkomsten voor de staat. Structureel hogere inkomsten vereisen tarieven die langdurig geldig blijven en niet even ingetrokken kunnen worden  voor onderhandelingsdoeleinden.

Dollar-dominantie

Daarnaast zijn enerzijds het behoud van de dollar-dominantie in de wereld en anderzijds de reductie van het handelstekort strijdig met elkaar. Het handelstekort van de VS bereikte in 2024 een recordhoogte van 1200 miljard dollar. Voor Trump is het feit dat de VS meer goederen importeren dan exporteren een teken van economische zwakte en een bewijs dat de wereld misbruik maakt van de VS. Ook hier bijten de prioriteiten elkaar. Een kleiner handelstekort betekent minder dollars in omloop en een verzwakking van de dollar-dominantie. 

Bureaucratie

Daar komt nog bij dat de voorgenomen wederkerige heffingen naar verwachting een explosie van de bureaucratie tot gevolg zullen hebben. Er zijn naar schatting zo’n 2,5 miljoen verschillende tarieven tussen de VS en zijn handelspartners. Die moeten worden onderzocht en gecontroleerd. Wie gaat dat doen? De door DOGE ontslagen ambtenaren? De uitgezette immigranten?

Tarieven goed voor de handelspartners, niet voor de VS

Er is nog veel onzekerheid over het pakket maatregelen dat op Liberation Day zal worden bekendgemaakt. Ondertussen lijkt de president echter vooral de VS zelf te treffen met de onzekerheid waar hij de markten mee opzadelt. De beurzen van drie door tarieven getroffen landen – China, Canada en Mexico – staan dit jaar allen op een mooie winst. Dat steekt schril af bij de verliezen van de Amerikaanse indices. Om over die vermaledijde EU – opgericht om de VS te benadelen – maar te zwijgen. De beurs van de grootste economie van de EU – de DAX-index – staat dit jaar fors op winst. Tot nog toe raakt Trump vooral de VS zelf met zijn tarieven. Na Liberation Day weten we meer.