Auteur: Jan-willem Nijkamp   Datum: 11-02-2026

Raakt de Amerikaanse consument uitgeput?

Mooie cijfers

We zitten midden in het cijferseizoen. Beursgenoteerde bedrijven rapporteren hun resultaten over het vierde kwartaal van 2025. Vooralsnog hebben beleggers weinig reden tot klagen. Niet minder dan 76 procent van de bedrijven uit de S & P 500 publiceerde een hogere winst dan verwacht. Een respectabele 73 procent van de bedrijven rapporteerde een hoger dan verwachte omzet. De 500 bedrijven uit ‘s werelds belangrijkste index stevenen nu af op een winstgroei van 13,0 procent. Dat is aanmerkelijk meer dan de vooraf verwachte 8,3 procent.

De economie groeit

Dat de S & P 500 dicht tegen zijn All Time High aanschurkt is dan ook geen verrassing. De meevallende bedrijfswinsten komen ook niet zomaar uit de lucht vallen. Over het derde kwartaal groeide de economie van de VS met 4,4 procent. GDPNow van de Atlanta Fed verwacht een groei van 3,7 procent over het vierde kwartaal.   Importheffingen? Inflatie? Een afkoelende arbeidsmarkt? Dreigende ontslagen door AI? De economie groeit stug verder.

De consument weet van geen ophouden

Eén van de pijlers onder die groei is de Amerikaanse consument.  De persoonlijke consumptieve uitgaven in de Verenigde Staten vertegenwoordigen ongeveer 67  tot 70 procent van het BNP. Juist het niet aflatende consumptiepatroon van de Amerikaanse consument hield de economie overeind. Dat was voor veel deskundigen toch wel een raadsel. Want het consumentenvertrouwen staat al jaren op een historisch laag niveau. Waarom blijf je zo veel uitgeven als je zo weinig vertrouwen hebt in de economie?

K-vormige economie

Als reden wordt vaak de zogenaamde K-vormige economie van de VS gegeven. Het inkomen in de VS is scheef verdeeld. Tien procent van de bevolking met het hoogste inkomen draagt voor maar liefst 50 procent aan de totale consumentenbestedingen bij. Die tien procent gaat het voor de wind. Niet in het minst omdat het op de beurs al jaren goed gaat. Voortdurende koerswinsten zorgen immers voor het zogenaamde wealth effect. Wanneer je beleggingen in waarde stijgen voel je je rijker en ga je meer uitgeven. Het beursklimaat is van groot belang voor de economie. 

Detailhandelsverkopen

Gisteren werden in de VS de maandelijkse detailhandelsverkopen gepubliceerd. Doorgaans een goede graadmeter van de stemming van de consument. Die verkopen waren tot dusver steeds een meevaller. Er dreigt nu echter een kink in de kabel. Op maandbasis was er onverwacht geen enkele groei. De verkopen over december waren gelijk aan die van november. Op jaarbasis groeiden de verkopen nog wel, maar slechts met 2,4 procent. In november was dat nog 3,3 procent.

Raakt de consument uitgeput?

Raakt de tot voor kort onvermoeibare Amerikaanse consument uitgeput? Vooral goederen gevoelig voor importheffingen als auto’s en meubels vielen terug. Ook bestedingen aan kleding, gezondheid en persoonlijke zorg, elektronica en restaurants namen af.  Eisen de importheffingen dan toch hun tol? Afnemende consumentenbestedingen leiden tot minder winst en een uiteindelijk tot een hogere werkloosheid. Is dit het begin van het einde van het Amerikaanse groeiwonder?

Dieptepunt

Het consumentenvertrouwen bevindt op een historisch dieptepunt. De consument heeft zorgen over de betaalbaarheid van veel zaken. Hij heeft meer dan genoeg van de prijsstijgingen. De economische vooruitzichten worden minder rooskleurig. Ze maken zich zorgen over hun baan. Er is de dreiging van AI. Het gemiddelde boodschappenmandje is de afgelopen jaren niet groter geworden. Steeds meer uitgaven in dat mandje gaan naar basisbehoeften.

“Vervuilde cijfers”

Niet zo snel. Ten eerste zijn deze cijfers nog ten dele “vervuild” als gevolg van de langdurige government shutdown. De cijfers van december kunnen daardoor een verkeerd beeld scheppen. Januari kan meer inzicht geven. Maar er is nog iets. De cijfers worden namelijk gecorrigeerd voor seizoensinvloeden. December is een bijzondere maand. Het weer, geschenken en het verschil in werkdagen spelen hierbij een rol. Voor deze maand worden de verkopen steevast naar beneden gecorrigeerd. Vervolgens worden de verkopen van de daarop volgende maanden weer naar boven bijgesteld.

Ecommerce

Het is echter de vraag of dat nog wel terecht is. Het aantal werkdagen in een maand zijn niet erg belangrijk meer. Veel winkels zijn tegenwoordig zeven dagen open. Daarnaast worden steeds meer aankopen online gedaan. Ecommerce was in december verantwoordelijk voor meer dan 20 procent van alle verkopen. En deze handel gaat 24/7 door. De niet voor seizoensinvloeden gecorrigeerde  detailhandelsverkopen zijn daarom misschien interessanter. Deze geven een ander beeld. Zo bleken in december de verkopen met niet minder dan 3,8 procent te zijn gestegen. De grootste stijging op maandbasis ooit! 

Te vroeg voor zorgen om de consument

Het is daarom nog te vroeg om de Amerikaanse consument al af te schrijven. Beter is het de detailhandelsverkopen over de komende maanden af te wachten om een reëler beeld te krijgen. Wellicht koelt de economie iets af, maar mogelijk ook weer niet zoveel dat we ons zorgen zouden moeten gaan maken.