Auteur: Jan-Willem Nijkamp   Datum: 05-11-2024

Trump of Harris? Ach Mr. Market gaat zijn eigen weg

De wereld houdt de adem in

“De wereld houdt de adem in”, kopt een landelijk dagblad vandaag op de voorpagina. Het zal niemand zijn ontgaan, maar vandaag wordt de nieuwe president van de VS gekozen. “Nek aan nek race”, “Historische verkiezingen”, “Er staat meer dan ooit op het spel” en meer van deze soms zelfs apocalyptische teksten moeten lezers en kijkers overtuigen van het historisch belang van deze verkiezingen. De VS zijn de grootste economie van de wereld. De Amerikaanse aandelenmarkt domineert de MSCI-Wereldindex, dus voor beleggers lijkt er inderdaad veel op het spel te staan.

De beurzen stijgen, ongeacht de president

Maar is dat wel zo? De geschiedenis leert ons dat beurzen stegen onder Republikeinse presidenten en dat beurzen stegen onder Democratische presidenten. Korte termijnreacties op de beurzen in navolging van verkiezingen zijn er meer dan eens geweest. Maar op de lange termijn bleken de gevolgen mee te vallen, wie er ook president was.  Sterker nog, rendementen bleken in de realiteit nogal eens contrair te zijn aan de beleidsvoornemens.

Ook voor de sectoren maakt het niet uit

Sinds de jaren ’70 van de vorige eeuw rendeerde de S & P 500-index gemiddeld met 13 procent per jaar, ongeacht de president. Zowel onder Obama als Trump rendeerde de beurs gemiddeld 16,3 procent per jaar, ondanks hun sterk afwijkende beleid. Ook voor de verschillende economische sectoren bleek het niet veel uit te maken. Zo trok Trump fel van leer tegen de technologiesector tijdens zijn campagne in 2016. De oliesector had daarentegen zijn voorkeur. Big Tech floreerde echter meer dan ooit gedurende zijn jaren als president. En zijn geliefde energiesector bleef juist flink achter.

Geen MAGA, maar Mr. Market

Onder president Biden bleek de oliesector het juist weer uitstekend te doen. Dat terwijl zijn beleid toch echt schone energie en het milieu hoog in het vaandel had staan. Energie blijkt onder Biden juist een top performer. President Clinton stond voor globalisering. Tijdens zijn presidentschap outperformden echter niet de grote multinationals, maar de op de lokale economie georiënteerde small caps. Onder Trump floreerden juist de multinationals ondanks zijn nadruk op protectionisme. MAGA is leuk, maar Mr. Market heeft zo zijn eigen ideeën. 

Checks and balances

Waarom trekken economie en markt zich weinig aan van de bewoner van het Witte Huis? Dat heeft alles te maken met het Amerikaanse politieke systeem van checks and balances. Binnen dit systeem is het nagenoeg onmogelijk voor één bepaalde partij om totale controle over de macht te hebben. Het is inderdaad wel voorgekomen dat één partij zowel het Witte Huis, het Huis van Afgevaardigden en de Senaat in handen had. Dat duurde echter nooit lang.

Verdeeldheid is goed

En juist tijdens periodes van verdeeldheid waarin het Congres en het Witte Huis verdeeld waren over de beide partijen bleek de economie en met name de beurzen te floreren. De markten hebben er blijkbaar een goed gevoel bij wanneer de ene partij de ander controleert. Het maakt het doorvoeren van sterk afwijkende maatregelen onmogelijk. Bovendien is het Amerikaanse politieke systeem ook nog eens sterk gedecentraliseerd. De vele verschillende staten hebben veel controle over hun eigen lokale economie. Het maakt het voor een regering in Washington moeilijk de auto in de gewenste richting te sturen.

Politici overschatten hun invloed

Politici hebben altijd de neiging bepaalde ontwikkelingen naar zich toe te trekken. “Dankzij mijn beleid staat de Amerikaanse economie er beter voor dan ooit”, of “dankzij het wanbeleid van de ander zijn we in deze crisis beland en moeten wij de rotzooi opruimen”. De realiteit is echter dat de Amerikaanse economie wordt gedreven door hardwerkende en innovatieve burgers die iedere dag wakker worden met het doel er op vooruit te gaan.

Importheffingen

En de importheffingen waar Trump mee dreigt dan? Niet alleen China maar ook handelspartners als Canada, Japan, Mexico, Taiwan, Zuid-Korea, het VK en de EU worden er mee bedreigd. Het zou de betreffende economieën inderdaad veel schade kunnen toebrengen. Voor de Eurozone zou de klap zo’n 200 miljard euro kunnen bedragen. Voor Nederland zou het volgens een onderzoek van ABN Amro zelfs 2 procent economische groei kunnen schelen. Bovendien zou het voor de VS zelf ook tot duurdere producten kunnen leiden. Met inflatie tot gevolg. En een hogere rente.

Verkiezingen zijn leuk voor de media

Trump kan dergelijke importheffingen niet eenzijdig doorvoeren. Daarvoor heeft hij instemming nodig van het Congres. Biden heeft de ingestelde heffingen van Trump overigens nooit teruggedraaid.  Dat geeft aan dat de bewoner van het Witte Huis afhankelijk is van de samenstelling van het Congres. Vandaag wordt ook een derde van de Senaat en het volledige Huis van Afgevaardigden gekozen.  Een zogenaamde Red Sweep van de Republikeinen zou de voorgestelde maatregelen wel kunnen bespoedigen. Bij verdeeldheid volgt echter waarschijnlijk een opluchtingsrally.