Auteur: Jan-Willem Nijkamp  Datum: 18-08-2026

Zijn lage scheepvaarttarieven verleden tijd?

Mooie cijfers

Het Deense aandeel A.P. Møller-Maersk liep de afgelopen dagen fors op. Het bedrijf rapporteerde vorige week zijn halfjaarcijfers. Daarover berichtten wij reeds in een eerder beursbericht. Opvallend was echter de kracht van de koersstijging nadien. Een paar dagen later staat de koers van het aandeel ruim 25 procent hoger. De koers komt daarmee zelfs weer in de buurt van de top van januari 2022.

Verstoorde aanvoerketens

Maersk profiteerde destijds enorm van de coronapandemie door exploderende tarieven en verstoorde aanvoerketens. Het brutobedrijfsresultaat was destijds zelfs drie keer zo hoog als nu. En dan te bedenken dat de containerrederij dit jaar alweer voor de tweede keer de verwachting voor de winst heeft verhoogd. Op de details van de cijfers zullen we hier niet ingaan. Dat hebben we vorige week reeds gedaan. Net als in de coronaperiode profiteert het bedrijf vooral van de hogere vrachttarieven door verstoringen in de aanvoerketens.

Scheepvaarttarieven

De scheepvaartarieven op diverse maritieme knelpunten zijn de laatste tijd fors opgelopen. Klimaatverandering en toenemende geopolitieke spanningen in de wereld droegen daaraan bij. De zorgen over de kwetsbaarheid van de wereldwijde aanvoerketens en de vrees voor hogere consumentenprijzen nemen toe. Lagere waterstanden door de droogte in Europa en Zuid-Amerika joegen de tarieven voor scheepvaartroutes in het Panamakanaal en de Rijn naar recordstanden. Net als voor de Rode en de Zwarte Zee.

Hormuz

Daar komt het voortsudderende conflict in het Midden-Oosten nog bij. De Straat van Hormuz is voorlopig nog niet vrij toegankelijk. Er wordt al gesproken van een ware boom in vrachttarieven. Bedrijven moeten daardoor overgaan tot sluiting van fabrieken of hun goederen zien te krijgen uit andere (duurdere) oorden. Het tarief voor vervoer van de Perzische Golf naar Azië was sinds 2005 niet meer zo hoog. Aanvallen op Saoedische tankers in de Straat van Bab al-Mandab waren de oorzaak.

El Niño

Tarieven voor vervoer door de Zwarte Zee zijn ook lang niet meer zo hoog geweest, vanwege de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Ondertussen wordt vervoer door het Panamakanaal steeds duurder als gevolg van de lage waterstand als gevolg van El Niño. Dat juist nu het conflict in het Midden-Oosten veel extra vervoer – op zoek naar een alternatieve route - door het Panamakanaal leidt. De tarieven in het kanaal zijn hoger dan ooit gemeten.

Lage waterstand van de Rijn

In Europa heeft de binnenscheepvaart last van de lage waterstanden door de droogte. De Rijn is moeilijker te bevaren en dat maakt industriële steden als Keulen, Duisburg, Frankfurt en Karlsruhe moeilijker bereikbaar. De vrachttarieven zijn sinds 2012 niet meer zo hoog geweest. Volgens insiders ondergaat het wereldwijde containervervoer momenteel zijn grootste disruptie ooit. Zelfs de coronaperiode en de oorlog in Oekraïne hadden niet dezelfde uitwerking op de prijzen.

Hogere tarieven

De hogere tarieven zullen uiteindelijk via de wereldwijde toevoerketens hun weg vinden naar de eindgebruiker. Iemand gaat hiervoor betalen en dat zal uiteindelijk de consument worden. Veel producten zullen duurder worden. Het afsluiten van de Straat van Hormuz heeft tot hogere prijzen voor olie, gas en andere grondstoffen geleid. De inflatie liep weer op sinds het uitbreken van het conflict in het Midden-Oosten. Met de gestegen inflatie steeg ook de rente wereldwijd.

Precedent

Het afsluiten van de Straat van Hormuz schept ook een precedent. Iran onderhandelt met Oman over tarieven bij passage van de straat. De kwetsbaarheid van de internationale aanvoerketens zal verder toenemen. Andere landen zouden eens op het idee kunnen komen de strategie van Iran te gaan kopiëren. De wereld valt steeds meer in verschillende handelsblokken uiteen en het handhaven van het internationaal recht over de wereldzeeën wordt in toenemende mate een probleem.

Hogere inflatie

Zeker nu een grootmacht als de VS niet bereid of in staat lijkt de orde te handhaven. Maersk is een conjunctuurgevoelig bedrijf en de scheepvaartarieven waren altijd erg cyclisch. Daar komt nu de toenemende onzekerheid over de houdbaarheid van wereldwijde aanvoerroutes bij. Voor beleggers in aandelen van containerrederijen niet ongunstig. Het draagt echter niet bij aan structureel lagere prijzen. Het onder controle houden van de inflatie wordt er niet eenvoudiger op.