Datum: 25-09-2023

Olie is (en blijft) onmisbaar

De fors gestegen olieprijs in een paar maanden tijd baart opzien. De energietransitie, ESG, een afnemende economische groei wereldwijd, een productie-reductie door de OPEC: de prijs voor een vat olie zal maar blijven oplopen. De vraag is inmiddels gestegen naar ruim 102 miljoen vaten per dag. Dat is hoger dan ooit.

Extra vraag uit China

De hogere olieprijzen hebben diverse oorzaken. Al langer investeren oliemaatschappijen minder in de winning van olie. Het aantal dollars dat wordt gestoken in het vinden en oppompen van olie is tegenwoordig de helft van dat van tien jaar geleden. Daarmee neemt het aanbod af. 

China is de grootste olieverbruiker ter wereld maar de Chinese economie is nog steeds aan het tobben. Het Chinese olieverbruik is dus lager dan wat het zou kunnen zijn. Desondanks is de Chinese vraag naar olie dit jaar flink toegenomen. Het International Energy Agency (IEA) verwacht dat 75 procent van de extra vraag naar olie dit jaar uit China komt.

De Chinese overheid maakte de afgelopen weken diverse nieuwe stimuleringsmaatregelen bekend om de economie aan de gang te krijgen. Tot op heden hadden deze nog niet zoveel effect, maar toch steeg de olieprijs een klein beetje bij het bekendmaken van elke maatregel. Beleggers gaan er blijkbaar vanuit dat de stimuleringen ooit wel zullen helpen en dat het dan los gaat met de vraag naar olie.

Verminderde olieproductie

Wat de olieprijzen ook opstuwt, is het besluit van Saoedi-Arabië om de vrijwillig verminderde olieproductie met 1 miljoen vaten per dag dit hele jaar vol te houden. Die maatregel werd begin dit kwartaal ingevoerd; het is dan ook niet geheel toevallig dat de olieprijzen begin juli aan hun stijging begonnen.

Door de binnen OPEC+ afgesproken productiebeperkingen (inclusief de vrijwillige extra beperkingen van Saoedi-Arabië en Rusland) is het aanbod van olie op de wereldmarkt met 2,5 miljoen vaten per dag afgenomen, zo schat het IEA. Maar niet-OPEC-leden sprongen in de ontstane ruimte om te profiteren van de opgelopen olieprijzen. 

Vooral de Verenigde Staten (schalieolie) en Brazilië voerden de productie op. Dat levert een groei van het aanbod op van zo’n 1,6 miljoen vaten per dag volgens OPEC. IEA houdt het op een extra 1,9 miljoen vaten per dag van niet-OPEC-leden. Desondanks stegen de prijzen gewoon door omdat er, volgens het IEA, in het vierde kwartaal dagelijks nog steeds 1,1 miljoen vaten meer gevraagd zullen worden dan wat er aan aanbod is.

De OPEC+ denkt dat de olievraag dit jaar met 2,4 miljoen vaten per dag zal stijgen en in 2024 met 2,2 miljoen vaten per dag. Desondanks zal OPEC+ het aanbod van olie niet verruimen, want zij zijn natuurlijk heel blij met de hogere prijzen.

De functie van fossiele brandstoffen

Door diverse partijen wordt het belang van fossiele brandstoffen (olie, aardgas en steenkool) voor de economie en de samenleving zwaar onderschat. Vrijwel alles in onze economie komt tot stand - ofwel direct, of indirect - via fossiele brandstoffen. De alternatieven zijn nog lang niet op het niveau dat fossiel volledig vervangen kan worden.

Westerse samenlevingen zouden voorzichtiger met deze materie moeten omspringen. Als ze verstandig zijn doen ze dat zeker, omdat de energietransitie mede tot ongewenste prijsstijgingen leidt, wat het draagvlak zomaar zou kunnen doen afkalven.