Datum: 10-08-2026

Some things never change

Van wonderkind naar total-loss: hoe snel rijk worden en keihard onderuit gaan twee kanten zijn van dezelfde medaille.

De techsector was deze zomer uit de gratie. Beleggers verkochten hun aan AI gerelateerde aandelen en ruilden deze in voor aandelen uit andere, meer defensieve sectoren. De tot dan toe enorm gestegen chipaandelen corrigeerden fors in waarde, terwijl de brede indices voornamelijk zijwaarts bewogen. 

De markt draait door

Voor een stevige winstgroei hoefde je niet langer alleen maar in technologie te beleggen. Onlangs vond er echter een opmerkelijke draai plaats. Aan de daling van de chipsector kwam een einde, terwijl de achtergebleven hyperscalers de weg omhoog weer vonden.

Zo reageerden Microsoft en Amazon met grote koerswinsten op meevallende cijfers. Het vertrouwen in AI was weer terug. De draai op de beurs was zo fors dat het bijna tot de ondergang van een iconisch hedgefonds leidde. Het tot voor kort buitengewoon succesvolle fonds Situational Awareness kwam in zwaar weer en moest uiteindelijk door een ander hedgefonds, Citadel, worden gered.

Situational Awareness had geconcentreerde posities in aan AI gerelateerde infrastructuuraandelen in chips, datacenters en energie. Er werd veel met geleend geld belegd. Toen veel van die aandelen daalden, kreeg het hedgefonds de margin calls om de oren. Dat dwong het fonds posities af te bouwen. Op zijn top in juli had het fonds nog 45 miljard dollar onder beheer . Daar is een maand later nog maar 10 miljard van over.

Wonderkind

Situational Awareness werd in 2024 opgericht door wonderkind Leopold Aschenbrenner. De in Duitsland geboren Aschenbrenner studeerde op zijn negentiende af aan Columbia University. Nadien werkte hij onder meer voor cryptobedrijf FTX, samen met de inmiddels uit de gratie geraakte Sam Bankman-Fried. Later trad hij in dienst van OpenAI. In 2024 publiceerde hij een essay getiteld Situational awareness, waarin hij zijn ideeën over de toekomst van AI uiteenzet.

Dat essay sloeg in als een bom. Aschenbrenner voorspelde een relatief snelle ontwikkeling richting kunstmatige intelligentie. Er wordt in gesteld dat AI nog voor 2030 de meeste menselijke cognitieve taken kan uitvoeren, ook die van wetenschappers en technici. 

Een maand later haalde zijn fonds 225 miljoen dollar op bij beleggers. Aschenbrenner noemt het Situational Awareness, naar zijn essay. In de twee erop volgende jaren boekt het fonds grote successen. In juni stond het op een jaarwinst van 429 procent. De pas 24-jarige Aschenbrenner werd een cultfiguur.

Gered door Citadel

Zoals gezegd had het fonds sterk geconcentreerde belangen in de AI-infrastructuurketen. Bekende namen waren SanDisk, CoreWeave, IREN en Nebius. Daarnaast had het fonds grote shortposities in onder meer Nvidia, Broadcom, AMD, Oracle, TSMC, Micron en Intel. Het maakte daarbij gebruik van een enorme hefboomwerking. Door de inzet van derivaten en door te beleggen met geleend geld werd het rendement enorm opgepompt.

Aschenbrenner heeft blijkbaar nooit aan AI gevraagd hoe je een dergelijke portefeuille het beste kunt managen. Veel beleggers zijn nog steeds op zoek naar een manier om snel rijk te worden zonder daarvoor al te veel moeite te hoeven doen. Aschenbrenner is het uithangbord van een generatie die nog nooit een stevige crash heeft meegemaakt.

Het ging goed tot de markt draaide.

De toezichthouder, de Securities and Exchange Commission, was op de hoogte voordat de moeilijkheden van het fonds bij het grote publiek bekend werden, net als een aantal vooraanstaande handelsfirma’s en banken op Wall Street. Men zag Situational Awareness regelrecht op de afgrond af gaan. Uiteindelijk kon Citadel met een forse discount de meeste posities van het fonds overnemen. De reddingsactie droeg mede bij aan de forse draai in de markt.

Opvallend is dat sinds deze reddingsactie de voormalige longposities weer aan het stijgen zijn. De markt is even ‘schoongeveegd’. Situtional Awareness gaat verder met beleggingen in niet-beursgenoteerde bedrijven als Anthropic.

Get poor quick

Er zijn nog steeds beleggers die denken snel en met weinig inspanning rijk te kunnen worden op de beurs zonder daarbij de noodzakelijke voorwaarden als diversificatie, liquiditeit en money management in acht te nemen. Een plotse draai in de markt zorgt daardoor altijd voor slachtoffers.