Auteur: Joop van de Groep Datum: 13-09-2019

Zoet als honing

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft gisteren de ramingen voor zowel de economische groei als de inflatie neerwaarts bijgesteld. Naar verwachting komt de economische groei in de eurozone uit op 1,1 procent dit jaar. Dit is een verlaging van 0,1 procent ten opzichte van de eerdere raming. Voor volgend jaar is de groeiverwachting met 0,2 procent verlaagd van 1,4 procent naar 1,2 procent. In 2019 zullen de consumentenprijzen in de eurozone volgens de ECB slechts met 1,2 procent stijgen. Dit is nog ver verwijderd van de 2 procent-inflatiedoelstelling.

Stimuleringspakket

De neerwaartse bijstelling van de economisch groeiverwachtingen en het tekortschieten van de inflatievooruitzichten, hebben de ECB doen besluiten om een nieuw pakket aan stimuleringsmaatregelen af te kondigen. 

De ECB heeft conform de verwachtingen de depositorente met 0,1 procent verlaagd naar -0,5 procent. Vanaf 1 november aanstaande gaat de ECB maandelijks 20 miljard euro aan obligaties opkopen. De negatieve rente van de ECB heeft nadelige gevolgen voor de rentemarge van de Europese banken. Om de banken enigszins te compenseren voor de druk op de rentemarge wordt het minimaal vereiste bufferkapitaal ontzien. Alles wat boven het vereiste minimum bufferkapitaal wordt aangehouden bij de ECB wordt belast tegen het negatieve tarief. 

Weerstand

Beleggers reageerden in eerste instantie positief op het pakket aan stimuleringsmaatregelen van de ECB. De AEX index steeg intraday naar bijna 578 punten en de euro daalde bijna 1 procent in waarde ten opzichte van de Amerikaanse dollar. Gaandeweg de handelsdag ebde het enthousiasme bij de beleggers weg omdat de belangrijkste reden voor nieuwe stimuleringsmaatregelen voortvloeien uit verwachte economische groeivertraging in de eurozone. Bovendien stuitte het hernieuwde opkoopprogramma van obligaties op aanzienlijke weerstand van verschillende centrale bankdirecteuren van onder andere Duitsland, Frankrijk, Nederland, Oostenrijk en Estland. 

Nieuwe kredietcrisis

Ongeveer één derde van de uitstaande obligaties heeft momenteel al een negatief effectief rendement. Door het ruime monetaire beleid worden financieel zwakke bedrijven op de been gehouden. Deze zogenaamde Zombiebedrijven verdienen niet genoeg om aan de renteverplichtingen te kunnen voldoen. Volgens een inschatting van de Bank for International Settlements (BIS) krijgen in de westerse landen ongeveer 12 procent van de bedrijven het dubieuze predicaat ‘Zombie’.

Als de rente fors gaat oplopen dan kunnen er grote problemen ontstaan bij het aflossen van de leningen. De BIS vreest dat door het in stand houden van de zombiebedrijven er een nieuwe kredietcrisis op de loer ligt.

Complimenten

In het laatste optreden van Mario Draghi als president van de ECB heeft hij deze maatregelen genomen om de handen van zijn opvolger Christine Lagarde vrij te krijgen. Ondanks het feit dat Mario Draghi niet alle handen op elkaar kreeg, kwamen er complimenten uit onverwachte hoek.

De Amerikaanse president Donald Trump prees de ECB om haar snelle acteren op de economische ontwikkelingen, iets wat niet gezegd kan worden van de Amerikaanse centrale bank die in zijn ogen veel te weinig doet om de economie te ondersteunen.