Datum: 08-6-2026

Houston, we have a problem

In de VS stijgt de inflatie door terwijl de economische groei afneemt. Dat is een probleem voor de Republikeinen én de Fed.

Niet alleen in Nederland loopt de inflatie op. De Amerikaanse prijsindex voor persoonlijke consumptieve bestedingen (non-core PCE) beleefde onlangs de grootste stijging sinds mei 2023.

De Amerikaanse prijzen sprongen in de afgelopen twaalf maanden tot en met april met 3,8 procent omhoog. In maart was dit nog 3,5 procent. De uitkomst was in lijn met de analistenverwachtingen maar is desondanks stevig te noemen. 

Maand op maand gemeten had de vergelijking een positievere uitkomst. De PCE-prijsindex steeg in april maand-op-maand met 0,4 procent waar er 0,5 procent werd verwacht en deze in maart nog met 0,7 procent was opgelopen. Zonder onder andere de sterk opgelopen energieprijzen bedroeg de kerninflatie (core PCE) in april 3,3 procent op jaarbasis en op maandbasis was dit 0,2 procent. In maart was de kerninflatie 3,2 procent op jaarbasis en 0,3 procent op maandbasis. 

Monetair beleid

Deze cijfers verrasten niet. De kerninflatiecijfers gelden als de belangrijkste inflatie-indicator voor het monetaire beleid van de Federal Reserve. Het feit dat de maandcijfers (core en non-core) beter waren dan verwacht geeft beleggers de hoop dat de prijzen zullen afkoelen later dit jaar.

De aanname dat de sterk gestegen prijzen later dit jaar zullen afkoelen, wordt gesteund door Fed-vicevoorzitter Philip Jefferson. Zijn collega Lisa Cook is echter een heel andere mening toegedaan. Zij heeft zorgen over de inflatie, die snel de verkeerde kant opgaat. Mocht dit zo doorgaan dan zal zij niet voor een noodzakelijke renteverhoging gaan liggen. Maar vooralsnog heeft zij meer informatie nodig want ook afkoelende inflatie behoort nog tot de mogelijkheden. 

PCE versus CPI

Een opvallende ontwikkeling is dat de PCE stevig oploopt terwijl die andere inflatiemaatstaf, de consumentenprijsindex (CPI), dit veel gematigder doet. Het heeft te maken met de snelle opmars van AI en de gebruikte meetmethode.

De peilers van het prijsniveau van CPI kijken vooral naar wat huishoudens uit eigen zak betalen. Die van PCE kijken breder en nemen ook uitgaven mee die door werkgevers en de overheid worden betaald, zoals bijvoorbeeld zorgkosten. De enorme vraag naar chips, geheugen en AI-infrastructuur stuwt de prijzen van technologie op die werkgevers en overheden moeten betalen. Deze kosten komen veel zwaarder terug in de metingen van PCE dan in die van CPI.

Benzineprijs bepaalt de verkiezingen

De Amerikaanse gemiddelde detailhandelsprijs voor benzine schoot in april met 12,3 procent omhoog, zo blijkt uit gegevens van de U.S. Energy Information Administration. Daarmee zijn de Amerikaanse benzineprijzen met meer dan 50 procent gestegen sinds het begin van de oorlog eind februari.

Dat is slecht nieuws voor president Trump. Hij won de presidentsverkiezingen van 2024 grotendeels dankzij zijn belofte de inflatie te verlagen. Als gevolg van diverse maatregelen onder zijn bewind is dat niet gelukt.

De Amerikaanse politiek wordt in de regel door de kiezer verantwoordelijk gehouden voor de stand van de benzineprijs. Nu deze zo snel is opgelopen, zullen de Republikeinse Congresleden daar op worden afgerekend bij de verkiezingen, de midterm elections, in november.

Stagflatie is moeilijk te bestrijden

De Amerikaanse economie blijkt in een tweede raming in het eerste kwartaal van 2026 harder gegroeid te zijn dan in de laatste maanden van 2025. Maar de groei is minder sterk dan verwacht en ook minder sterk dan uit de eerste raming naar voren kwam. De economie groeide volgens de tweede raming met 1,6 procent in het eerste kwartaal. In de eerste raming werd voor het eerste kwartaal nog een groei van 2,0 procent gemeld. In het vierde kwartaal bedroeg de groei 0,5 procent.

Net als bij de stand van de inkoopmanagersindices eerder blijkt hiermee dat het conflict met Iran een negatieve invloed heeft op de Amerikaanse economische groei. Langzamerhand kan aan de hand van deze cijfers de conclusie worden getrokken dat de Amerikanen een stagflatieprobleem hebben. De inflatie stijgt door terwijl de economische groei afneemt. Het brengt de Fed in een onmogelijke positie.