Datum: 12-07-2017

De drie pijlers van Abe

In de eerste maanden van dit jaar ontwikkelde de Japanse economie zich boven verwachting goed. De economie profiteerde van de zwakke yen, stabilisatie van de olieprijs en de sterke groei van de rest van Azië. Zo steeg in de maand april de export naar China met 14,8 procent en de export naar Zuid-Korea met maar liefst 22,3 procent. Tijdens het afgelopen cijferseizoen bleek dat de winsten van Japanse bedrijven in het eerste kwartaal met gemiddeld 21,1 procent toegenomen waren ten opzichte van het voorafgaande jaar en daarmee staan ze op recordhoogte.

Onlangs verhoogde de Wereldbank de groeiverwachting voor de Japanse economie naar 1,5 procent. De Wereldbank verwacht dat Japan de vruchten kan plukken van een verder groeiende export en aantrekkende investeringen in verband met de Olympische Spelen van 2020. De OESO sloot zich hier begin juni bij aan toen het de economische verwachtingen voor Japan naar boven bijstelde. De verwachtingen voor het land zijn lange tijd niet meer zo positief geweest. Ruim twintig jaar kampte het land met bijna-nul procent groei en deflatie. De bevolking in Japan is relatief oud, waardoor de beroepsbevolking langzaam afneemt en het economisch groeipotentieel laag is. De dure yen vormde een rem op de groei van bedrijven.

Na de financiële crisis namen centrale banken wereldwijd ‘onconventionele maatregelen’. Dat zijn maatregelen die eigenlijk alleen passen bij abnormale situaties zoals na de enorme crisis van 2007/2008. Niet alleen in de Verenigde Staten en de Eurozone werd stevig (monetair) ingegrepen. Ook de Japanse centrale bank heeft de motor hoge toeren laten maken. Sinds april 2013 experimenteerden de Japanners met extreem lage rentes en waren ze zeer actief bezig met het beïnvloeden van de rentecurve door het opkopen van obligaties en zelfs aandelen.

Dit monetaire beleid vormde één van de drie pijlers onder het beleid van Shinzo Abe, de Japanse premier. De tweede pijler was begrotingsexpansie die gepaard ging met enorme investeringen. De derde officiële pijler van Abe betrof structurele hervormingen zoals het vergroten van de arbeidsparticipatie van vrouwen en verschillende belastingherzieningen. Hiermee wilde Japan het deflatiespook verjagen, de binnenlandse vraag opvijzelen en de economische groei stimuleren.

Inmiddels is er inderdaad weer sprake van inflatie in Japan, al is het niet veel. In april kwam de inflatie, ex voedsel- en energieprijzen, uit op 0,3 procent. Voor heel 2017 rekent men op een kerninflatie van 0,6 procent. De Bank of Japan hoopt volgend jaar een inflatieniveau van 1,4 procent te kunnen realiseren. Desondanks geloven de meeste economen niet dat Japan op lange termijn een stabiel inflatieniveau van twee procent kan bereiken. Door lange termijn trends als vergrijzing, een beperkte inkomensgroei en spaardrift van de bevolking, is de economische vraag niet genoeg om structureel inflatie te creëren.

Daarnaast heerst er veel onbegrip onder de Japanse bevolking over het nut van een inflatiedoelstelling van twee procent. Net zoals in Nederland maken Japanners zich zorgen over de betaalbaarheid van hun pensioenen. De ‘gewone man op de straat’ zit de dan ook niet te wachten op inflatie! Is het wel wenselijk om een inflatie van twee procent te creëren in een land waar dat percentage al decennialang juist heel gering is?

Premier Abe is ondanks alles nog steeds erg populair. Eind volgend jaar worden er verkiezingen gehouden en de kans is groot dat Abe opnieuw gekozen wordt. Hij mag dan tot 2021 blijven zitten en zou daarmee de langstzittende premier van Japan na de Tweede Wereldoorlog worden. Van politieke onzekerheid is in Japan dan ook nauwelijks sprake.

Ondanks de recente neerwaartse bijstelling van de gerealiseerde economische groei lijken de verwachtingen voor de korte termijn redelijk gunstig. Gecombineerd met de niet al te dure aandelenmarkt is het daardoor het overwegen waard om Japan op te nemen in een goed gespreide beleggingsportefeuille. Houd er echter wel rekening mee dat, ondanks de forse investeringen in de economie, de onderliggende problemen in Japan niet zijn aangepakt. Maar in welk land is dat momenteel wel het geval?