Washington speelt met de rente, spaarders betalen de prijs

Washington grijpt naar trucs om de rente kunstmatig laag te houden. De rekening komt uiteindelijk bij spaarders en obligatiebeleggers terecht.

Onlangs passeerde de uitstaande schuld van de Verenigde Staten de 40 biljoen dollar. Dat is 122 procent van het BNP. Het bedrag komt neer op 116.000 dollar per inwoner of 360.000 dollar per belastingbetaler.

Nu was de Amerikaanse staatsschuld al jaren hoog, maar de afgelopen tien jaar tijd is die nog eens verdubbeld. De explosieve stijging kan voor een groot deel op het conto van de laatste twee presidenten geschreven worden. De rentelasten zijn inmiddels in omvang de tweede post op de begroting. Alleen aan sociale zekerheid wordt meer uitgegeven.

Trucs van het ministerie van Financiën

Niet alleen de omvang van de schuld is fors opgelopen. De kosten ervan ook. Zo is bijvoorbeeld de rente op tienjaars Amerikaanse staatsleningen in zes jaar gestegen van 0,5 naar 4,7 procent. Iedere oude lening moet met duur nieuw geld worden afgelost. Het verklaart de ongebruikelijke acties van het Ministerie van Financiën van de afgelopen weken. Eerst was daar de gezamenlijke interventie met Japan om de koers van de yen te steunen. Vervolgens kondigde minister van Financiën Scott Bessent aan de aankopen van langlopende staatsobligaties te verdubbelen.
In feite koopt het ministerie van Financiën leningen met een lange looptijd terug en financiert dat met nieuwe leningen met een kortere looptijd. Een vorm van yield curve control. De rente op bijvoorbeeld T-Bills is aanmerkelijk lager. Zodoende dalen de rentelasten voor de overheid. Voor de goede orde, de staat koopt de obligaties, niet de centrale bank. Het is wel een manier om de Fed via een achterdeur tot monetaire verruiming te dwingen.

De Fed kan in een dergelijke situatie weinig anders dan de rente laag houden. Die controleert immers de korte rente. Lager dan de economische omstandigheden noodzakelijk zouden maken.

Bessent tegen de Fed

De markten reageerden niet zoals gewenst. De tienjaars rente daalde niet en staat nog op hetzelfde niveau als vorige week. Washington lijkt meer bezig met window dressing dan met het reduceren van de schuld en het begrotingstekort. Beleggers zouden de Fed steeds meer als ondergeschikt aan het ministerie van Financiën kunnen gaan zien. Het komt de geloofwaardigheid van de Fed niet ten goede.

Dat maakt het terugdringen van de schuld alleen maar lastiger. Het begrotingstekort van de Verenigde Staten bedraagt momenteel 6 procent. Bij volledige werkgelegenheid. Wat gebeurt er wanneer de economie in een recessie terecht komt of wanneer tijdens de midtermverkiezingen de Democraten de meerderheid krijgen in het Congres?

Op weg naar fiscale dominantie

Een begrotingstekort kun je terugdringen door te bezuinigen op de staatsuitgaven of door de belastingen te verhogen. Beide opties lijken om electorale redenen niet aan de orde. De huidige regering van de VS zet daarentegen sterk in op meer economische groei. De Verenigde Staten moeten als het ware uit hun schulden gaan groeien. De markten hebben daar zo hun gedachten over.

Blijft over hogere inflatie. Bij geldontwaarding loopt de waarde van je schulden vanzelf terug. De schuld verdwijnt als het ware als sneeuw voor de zon. Een logische uitkomst van een toestand die men wel fiscale dominantie noemt. Bij fiscale dominantie is de schuld van de staat dermate hoog dat de centrale bank feitelijk een ondergeschikte rol krijgt. De centrale bank kan niet veel anders dan de rente laag houden, ook al noopt hogere inflatie tot een renteverhoging. In deze situatie zijn de Verenigde Staten nu beland.

Goud, bitcoin en aandelen

Voor spaarders en obligatiebeleggers is dat een probleem. De geldontwaarding doet vermogen verdampen. Aandelen van beursgenoteerde bedrijven kunnen de inflatie wel bijhouden, of zelfs verslaan. Voorwaarde is wel een sterke concurrentiepositie: sterk genoeg om de prijzen te kunnen verhogen. En de prijsstijgingen van bijvoorbeeld goud en bitcoin de laatste tijd komen ook niet uit de lucht vallen.