Vertrouwen weer terug?

De beurzen stagneren ondanks recordwinsten. Vormt de renteverhoging door de Federal Reserve de langverwachte aanleiding voor een koersopleving?

Het derde kwartaal nadert zijn einde. De beurzen zijn bezig aan een mooi beleggingsjaar. Houden ze de vaart erin? Dat zou het vierde winstjaar op rij betekenen. Een mooie rally. Opvallend is echter wel dat de beurzen al bijna vier maanden zijwaarts bewegen.

Vreemd is dat niet. Sinds ultimo mei is de prijs voor een vat Brentolie opgelopen. De rente op tweejaars staatsleningen in de Verenigde Staten steeg in deze periode van 4,0 naar 4,9 procent. De rente op tienjaars staatsleningen steeg van 4,4 naar 5,1 procent. Een oplopende olieprijs en een stijgende rente zijn nooit goed voor de beurzen.

Daarom is het opmerkelijk dat de beurzen stand hebben gehouden. Een daling van de markten zou meer voor de hand hebben gelegen. De opvallende veerkracht van de beurzen is echter te danken aan het florerende bedrijfsleven. Over het afgelopen tweede kwartaal stegen de winsten van de 500 bedrijven in de S&P 500 met niet minder dan 52 procent. De winstmarge bereikte een recordhoogte. Wanneer de incidentele winsten op beleggingen van Alphabet en Amazon buiten beschouwing worden gelaten, resteert nog steeds een meer dan indrukwekkende 32 procent.

Bedrijfsresultaten versus macro-economie

In de loop van oktober publiceren de bedrijven hun cijfers over het derde kwartaal. De verwachtingen zijn hooggespannen. De verwachte winstsprong van de 500 bedrijven in de S&P 500 is inmiddels naar boven bijgesteld, naar 28,9 procent. De winsten stijgen dermate sterk dat de koersen het niet hebben kunnen bijhouden. De waardering van de index is intussen gezakt naar ongeveer 19 keer de winst. Dat was een jaar geleden nog 22,9. De index is in een jaar tijd goedkoper geworden.

Beleggers hebben dezer dagen echter andere dingen aan hun hoofd. Na het mooie cijferseizoen is de aandacht weer gevestigd op macro-economische ontwikkelingen. Denk hierbij aan de oorlog in het Midden-Oosten, de olieprijs, de inflatie, de staatsschuld en de rente. Het zijn allemaal factoren die momenteel de stemming allerminst ten goede komen. Die stemming is inmiddels behoorlijk omgeslagen. Zo staat de Fear and Greed-index van CNN op standje Fear.

Beleggers lijken dus nogal somber. Een stemming die is verdisconteerd in de koersen. Het verklaart waarom de beurzen al vier maanden zijwaarts bewegen, ondanks de uitmuntende bedrijfsresultaten. Nu is de maand september doorgaans een van de mindere beleggingsmaanden, waardoor deze wellicht juist nu een opmaat vormt voor herstel. Beleggers lijken in afwachting van een trigger die de stemming kan doen kantelen.

De cruciale rol van de centrale bank

Die zou mogelijk gevormd kunnen zijn door het besluit van de Federal Reserve om de rente te verhogen. Normaal gesproken is een renteverhoging zelden gunstig voor de markt. Maar misschien is dat deze keer wel het geval. Fed-voorzitter Kevin Warsh heeft met zijn toelichting op het rentebesluit aan vertrouwen gewonnen. De markten lijken er weer in te geloven dat de Fed er alles aan gelegen is om de inflatie te vuur en te zwaard te bestrijden. Zeker, de rente op tweejaars Amerikaanse staatsleningen liep na het besluit op, naar 4,9. Dat impliceert dat de markt op korte termijn nog een paar renteverhogingen verwacht.

De rente op tienjaars Treasuries liep echter in eerste instantie zelfs iets terug. Dat lijkt te duiden op een zeker vertrouwen op de kapitaalmarkten dat het de Fed menens is. Nu helpt een renteverhoging niet om de Straat van Hormuz weer open te krijgen, maar het versterkt wel het vertrouwen in de neutrale positie van het stelsel van centrale banken.

Volgens de Fed-voorzitter is de Amerikaanse economie nog steeds krachtig. Er is geen sprake van stijgende werkloosheid, de consument blijft besteden en het bedrijfsleven staat er goed voor. Zou de renteverhoging kunnen zorgen voor een - onverwachte - omslag van het sentiment? Of is het daarvoor nog te vroeg en moeten we wachten tot medio oktober, wanneer de bedrijven hun resultaten weer rapporteren? Het zal de komende weken duidelijk worden.