Datum: 02-08-2021

Economieën met schulden overladen

Hoewel we de laatste weken op de beurzen er af een toe een min-dagje bij hebben, lijkt het momenteel toch nog steeds niet op te kunnen. Dit jaar hebben we tot op heden eigenlijk geen serieuze correctie gezien en met uitzondering van een kortstondige opwelling van inflatievrees was er voor beleggers vrijwel geen wolkje aan de lucht. Er stroomde de afgelopen periode dan ook meer geld naar de beurs dan we in jaren gezien hebben. De economie groeit stevig, de rente blijft vooralsnog laag, de consumenten spenderen weer en het vaccinatieprogramma verloopt voorspoedig. Tot op heden presteert het merendeel van de bedrijven dat de boeken heeft geopend, beter dan verwacht. Alle seinen lijken dan ook op groen te staan.

Wat kan deze rally stoppen?

Wat zou deze uitzonderlijke rally kunnen stoppen? Behoudens onverwachte gebeurtenissen waar wij nu geen weet van (kunnen) hebben - het coronavirus kwam vorig jaar immers ook als een volslagen verrassing - lijken er twee reële redenen tot enige zorg te bestaan. De eerste vormt de mogelijkheid dat de huidige prijsstijgingen niet zoals de centrale banken en de consensus in de markt verwachten van tijdelijke, maar meer van een structurele aard zijn. In dat geval zullen de centrale bankiers op een gegeven moment op de rem moeten trappen. Dat zou de brandstof uit de motor van deze historische rally halen. Wanneer het virus koppiger blijkt dan aanvankelijk gedacht zou dat ook wel eens tot economische teleurstellingen kunnen leiden. Daar lijken aandelenbeleggers op dit moment echter geen boodschap aan te hebben en juist om die reden zou dat hard kunnen aankomen.

Tijd voor verkrapping?

De Amerikaanse werkloosheidscijfers van later deze week zullen wellicht meer duidelijkheid kunnen verschaffen. Het is immers een van de parameters waar de Fed op stuurt. Een beter dan verwacht cijfer zal de vrees voor oplopende inflatie ongetwijfeld weer aanwakkeren, met mogelijk een hogere rente tot gevolg. Het zou namelijk betekenen dat de rente dan wel eens eerder zou kunnen worden verhoogd dan nu wordt ingeschat.

Zoals verwacht liet de Fed vorige week de rente ongemoeid en wordt er ook (nog) geen begin gemaakt met een eventueel verkrappingsbeleid. Powell had eerder al de nodige druk van de ketel gehaald met zijn optreden in de Senaat en het Huis van Afgevaardigden. Hij bevestigde toen al dat de ondersteuning van de economie door de Fed gerechtvaardigd blijft en dat de inflatie best even mag oplopen omdat dat een tijdelijk fenomeen is.

Toch zijn er binnen het beleidscomité wel lieden die al volgend jaar willen beginnen met taperen of zelfs de rente willen verhogen. Zij kunnen tot op heden echter onvoldoende de huidige consensus binnen het comité beïnvloeden. Wel gaf Powell in de persconferentie naar aanleiding van dit rentebesluit aan dat de Amerikaanse economie progressie heeft gemaakt. Maar, hij voegde er direct aan toe dat 'we er nog lang niet zijn'.

Prijsstabiliteit en maximale werkgelegenheid het belangrijkst

Daarom zal de komende vergaderingen steeds worden bekeken hoe het er met het bereiken van de voorwaarden voor de afbouw van het stimuleringsmaatregelen gaat. Die voorwaarden zijn het realiseren van prijsstabiliteit en een maximale werkgelegenheid. Eerder dit jaar maakte het gezaghebbende Institute of International Finance bekend dat de schulden wereldwijd inmiddels zijn opgelopen tot 355 procent van het wereldwijde BNP; een record. Hoe graag de centrale bankiers het wellicht ook zouden willen, er lijkt erg weinig ruimte voor een serie renteverhogingen met zoveel uitstaande schuld. De Fed deed bij monde van toenmalig gouverneur Bernanke in 2013 een eerste poging. Op de uitspraak dat men wellicht het opkoopprogramma van obligaties zou gaan terugdraaien volgde direct een correctie op de markten. 

Een met schuld beladen wereld trekt geen renteverhogingen

In de herfst van 2018 deed de huidige gouverneur Powell wederom een stoere poging. Tegen de wens van de toenmalige president in, verhoogde de Fed toen de rente een paar stappen op rij tot 2,5 procent. Een week na de laatste renteverhoging stortten de beurzen in. Op kerstavond stond de S&P 500 zelfs op een verlies van 20 procent. Onmiddellijk besloot de Fed het beleid te wijzigen. De rente werd razendsnel weer verlaagd tot het huidige niveau van vlak boven nul. De beurzen haalden opgelucht adem en herstelden. Het signaal was echter duidelijk. De met schuld beladen wereld trekt geen serie renteverhogingen. Een moedige centrale bankier die hier tegenin durft te gaan.