Recessie of dipje in de groei?

De rente op een Amerikaanse tienjaars staatsobligatie is sinds november vorig jaar gezakt van 3,23 naar 2,43 procent, een daling van 25 procent. Dat is nogal wat. Ook de rente op de Nederlandse staatsleningen van dezelfde looptijd is gezakt; van 0,79 naar 0,06 procent. De rente op een Amerikaanse tienjaars staatsobligatie is sinds november vorig jaar gezakt van 3,23 naar 2,43 procent, een daling van 25 procent. Dat is nogal wat. Ook de rente op de Nederlandse staatsleningen van dezelfde looptijd is gezakt; van 0,79 naar 0,06 procent.

Twee verschillende talen

Opvallend is vooral dat de aandelen- en de obligatiemarkt elkaar dit jaar tegenspreken. Zo prijst de aandelenmarkt een economisch herstel later dit jaar in. De obligatiemarkt gaat echter uit van het tegenovergestelde. Beleggers kopen immers staatsleningen op het moment dat ze weinig tot geen groei verwachten. Bij een rente van nul procent is de groeiverwachting te verwaarlozen. Op de beurs krijgt de obligatiemarkt meestal het voordeel van de twijfel. De obligatiemarkt wordt immers gedomineerd door professionele beleggers, waar de aandelenmarkt mede door meer opportunistisch gedreven particulieren wordt voortgedreven. Wie van beiden krijgt straks gelijk?

Inverse rentecurve

In de Verenigde Staten is de rentecurve, het verschil tussen de korte en de lange rente, onlangs invers gegaan. Onmiddellijk gingen er allerlei alarmbellen af. Het is een bekend gegeven dat alle recessies sinds de Tweede Wereldoorlog zijn voorafgegaan door inverse rentecurves. Het feit dat er inmiddels meer vergoed wordt op een lening van drie maanden dan op een lening van tien jaar zou dus op zijn minst tot opgetrokken wenkbrauwen moeten leiden. Dat doet het ook. Het is echter zeer de vraag of de onrust hierover terecht is.

Economie is nu eenmaal geen exacte wetenschap maar veel meer psychologie en sociologie. Vandaar ook de uitspraken van Klaas Knot, president van DNB, vorige week. Hij probeerde de heersende opinie te bespelen. Een recessie wordt voornamelijk aangepraat. Kijk alleen al naar de berichtgeving her en der in de media en de sombere verwachtingen van diverse bestuursvoorzitters tijdens de presentatie van de meest recente kwartaalcijfers. Dit soort negatieve geluiden zorgen als we niet uitkijken voor een self fullfilling prophecy.

Natuurlijk is het waar dat achteraf geconstateerd kan worden dat alle recessies vooraf zijn gegaan door inverse rentecurves. Maar… omgekeerd hebben niet alle inverse rentecurves geleid tot een recessie. De markt heeft in het verleden meer dan eens een schijnbeweging gemaakt en zo bezien een vals signaal gegeven. Ten tweede blijkt uit onderzoek dat er tussen het invers gaan van een rentecurve en het ontstaan van een economische recessie gemiddeld een vertraging zit van 12 tot 18 maanden. Zo bezien zou er dus wel een recessie kunnen komen, maar pas ergens in 2020. In de tussentijd blijken koersen vaak nog gewoon een behoorlijk eind door te kunnen lopen.

Groeidip

Momenteel is er zeker sprake van een groeidip. De Europese inkoopmanagers blaakten onlangs niet echt van gezondheid. De grote motor van Europa, Duitsland, kampt met een paar probleempjes. Het is tenslotte een economie die sterk afhankelijk is van het wel en wee van de wereldhandel. Juist die staat, mede door de handelsstrapatsen van de heren Trump en Xi, onder druk. Wanneer we echter naar diverse vroege indicatoren kijken als de halfgeleiders, de huizenbouwersindex en de koperprijs, lijken deze markten vooruit te lopen op een economisch herstel later dit jaar.

Gezien het gewijzigde beleid van de centrale banken is dat logisch. Waar de centrale bankiers tot voor kort nog een verkrappend monetair beleid voerden lijken ze sinds enkele maanden de geldkraan weer open te gaan zetten. Dat heeft niet alleen gevolgen voor de beurzen maar ook voor de reële economie. Het meest waarschijnlijke scenario lijkt vooralsnog te zijn dat de wereldeconomie na de zomer weer wat zal opveren en dat de beurzen daar zoals altijd een aantal maanden op vooruit lopen.

Zo zou het dus weleens zo kunnen zijn dat al die beleggers die vol ongeduld zitten te wachten op een recessie teleurgesteld huiswaarts keren. De meest verwachte recessie ooit zou zich ervan af kunnen maken door zijn kat te sturen en zelf lekker thuis te blijven. Die kat? Dat is een groeidip dit voorjaar, meer niet.